Sjálfstæð utanríkisstefna, félagsleg alþjóðahyggja

Vinstrihreyfingin - grænt framboð leggur áherslu á að móta sjálfstæða íslenska utanríkis- og friðarstefnu. Ísland á að standa utan hernaðarbandalaga og hafna aukinni vígvæðingu. Íslendingar eru best settir án hers, hvort sem hann er innlendur eða erlendur. Brýnt er að friðlýsa landið og lögsögu þess fyrir kjarnorku- sýkla- og efnavopnum og banna umferð kjarnorkuknúinna farartækja. Beina verður aukinni athygli að umhverfisöryggi og vernda hafið fyrir úrgangi frá kjarnorkuverum og herstöðvum.

Við viljum efla starfsemi Sameinuðu þjóðanna og styrkja lýðræðislega starfshætti á vettvangi þeirra. Treysta ber stoðir þjóðaréttar í þágu friðar og mannréttinda og stuðla að aukinni þátttöku almennra félagasamtaka í stefnumörkun alþjóðamála. Íslensk stjórvöld eiga að beita sér fyrir alþjóðlegum samningum um afvopnun og takmarkanir á vígbúnaði. Vinstrihreyfingin - grænt framboð vill efla þátttöku Íslands í stofnunum Sameinuðu þjóðanna þar sem öll ríki eiga aðild, svo og í stofnunum eða samtökum eins og Noðurlandaráði, Evrópuráðinu og Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu.

Ísland á að styðja eindregið markmið Sameinuðu þjóðanna og ákvæði mannréttindayfirlýsingarinnar með því að leggja sitt af mörkum til að útrýma fátækt og hungri, félagslegu ranglæti, misskiptingu auðs, kynþáttamismunun, mannréttindabrotum og hernaðarhyggju. Íslendingar eiga að stórauka framlög sín til þróunarstarfs og leggja fátækum þjóðum lið á alþjóðavettvangi. Vinstrihreyfingin - grænt framboð vill efla samstarf allra þjóða heims á grundvelli jafnréttis og gagnkvæmrar virðingar fyrir ólíkum skoðunum og menningu. Nauðsynlegt er að réttur allra jarðarbúa til að njóta góðs af framförum í heilbrigðisvísindum verði viðurkenndur og virtur.

Vinstrihreyfingin - grænt framboð vill tefla félagslegri hnattvæðingu fram gegn hinni kapítalísku hnattvæðingu samtímans og vinna að friðsamlegri sambúð þjóða, fullum mannréttindum, kvenfrelsi, velferð og jöfnuði allra jarðarbúa. Koma verður með sérstakri skattlagningu eða alþjóðlegum reglum í veg fyrir spákaupmennsku með fjármagn heimshorna á milli. Við teljum að öll ríki heims eigi að hafa óskoraðan rétt og tækifæri til að nýta auðlindir sínar á skynsamlegan hátt í því augnamiði að byggja upp velferðasamfélög sem standast kröfur um sjálfbæra þróun. Til þess að svo megi verða þarf að leysa hinar fátækari þjóðir af skuldaklafa Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og Alþjóðabankans, og endurskoða starfsemi Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar frá grunni. Leikreglum heimsviðskipta þarf að gerbreyta til að tryggja félagslegt jafnrétti og virðingu fyrir öllu umhverfi.

Samskipti við Evrópusambandið ber að þróa í átt til samninga um viðskipti og samvinnu, m.a. á sviði menntamála, vinnumarkaðsmála og umhverfismála. Hugsanlegur ávinningur af aðild Íslands að Evrópursambandinu réttlætir ekki frekara framsal á ákvörðunarrétti um málefni íslensku þjóðarinnar og er aðild að Evrópusambandinu því hafnað. Hagsmunir fjármagns og heimsfyrirtækja eru í alltof ríkum mæli drifkraftar Evrópusamrunans, miðstýring, skrifræði og skortur á lýðræði einkennir stofnanir þess um of.

Vinstrihreyfingin - grænt framboð lýsir stuðningi við hvers kyns friðsamlega baráttu fyrir félagslegu réttlæti án landamæra og jafnframt vilja sínum til að taka þátt í þeirri baráttu hérlendis sem erlendis.

Úr málefnahandbók :

Vopnin kvödd
Ísland á ekki að hafa her, hvorki innlendan né erlendan. Þjóðin á að standa utan hernaðarbandalaga og hafna aukinni vígvæðingu. Sjálfsagt er hins vegar að taka þátt í alþjóðasamtökum sem starfa opið og lýðræðislega og fara með friði. Stríð og hernaður leysa engin vandamál, ekki frekar þó að hernaðarsinnar haldi því fram að barist sé fyrir friði og mannréttindum. Mikilvægt er að aðgerðir  á alþjóðavettvangi, þar á meðal viðskiptaþvinganir, valdi ekki dauða og þjáningum saklausra borgara.

Binda á enda á hersetu í landinu og hverfa úr NATO. Útgjöldum íslenska ríkisins vegna Varnarmáladeildar utanríkisráðuneytisins og þátttöku í NATO er betur varið til annarra þarfa samfélagsins. Um leið á Ísland að taka virkari þátt í starfi Sameinuðu þjóðanna og Norðurlandaráði. Þar ber Íslendingum að leggja áherslu á baráttu fyrir félagslegu réttlæti, mannréttindum og lýðræði. Ekki á að leyfa heræfingar í landinu eða innan lögsögu þess.

Brýnt er að draga úr efnahagslegri misskiptingu milli ríkja og heimshluta og stuðla að jöfnuði og almennri velferð. Einnig ber að styðja baráttu fyrir mannréttindum og lýðræði, hvar sem hún er háð. Sérstaklega ber að gefa gaum að réttindum þjóðernisminnihluta sem eiga undir högg að sækja. Hernámi Ísraelsríkis á palestínsku landi og langvarandi kúgun Ísraels á Palestínumönnum verður að linna. Íslensk stjórnvöld eiga að krefjast þess að Ísraelsríki standi við gerða samninga og hlíti alþjóðalögum.

Stríðsátök eru algengust í hinum fátækari ríkjum heimsins og stór svæði sitja föst í vítahring efnahagsörðugleika, valdarána og styrjalda. Það er tómt mál að tala um þróunarsamvinnu og uppbyggingu efnahagslífs í þriðja heiminum á meðan vopn flæða óheft um heiminn. Raunverulegur friður þarf að byggjast á jafnri skiptingu afrakstursins af gæðum jarðar milli heimshluta og ríkja.

Íslensk stjórnvöld eiga að beita sér fyrir alþjóðlegum samningum um afvopnun og takmarkanir á vígbúnaði. Ísland á að styðja viðleitni þorra aðildarríkja Sameinuðu þjóðanna um gerð alþjóðasáttmála sem banni öll tortímingarvopn og að komið sé á ströngu alþjóðlegu eftirliti með vopnasölu og unnið að útrýmingu árásarvopna. Afhjúpa þarf tengsl hergagnaiðnaðar við stjórnmálaöfl sem etja þjóðum saman í hagnaðarskyni.

Afvopnun er forsenda friðsamlegrar sambúðar þjóða. Friði verður ekki komið á með hernaði og hann ekki varðveittur með vopnum. Vígvæðing skerðir lífskjör almennings og dregur úr getu til að koma á efnahagslegum og lýðræðislegum umbótum. Tilraunir með vígbúnað og notkun vopna valda líka miklum náttúruspjöllum eins og dæmin sanna.

Um þessar mundir stefnir í enn frekari vígvæðingu heimsins sem er ógn við friðinn og afar kostnaðarsöm. Í mörgum löndum eru vopnakaup umtalsverður og vaxandi hluti opinberra útgjalda. Þessa þróun verður að stöðva ef takast á að koma á stöðugleika í heiminum og brauðfæða mannkynið.

Alþjóðaviðskipti og hnattvæðing
Brýnt er að hafa ávallt hliðsjón af almennum mannréttindum og félagslegum réttindum verkafólks þegar gerðir eru viðskiptasamningar við önnur ríki. Hins vegar er óeðlilegt að alþjóðlegar lánastofnanir hlutist til um hagstjórn í tengslum við lánaviðskipti. Gæta verður þess í samningum um alþjóðaviðskipti að þeir festi ekki í sessi þá efnahagslegu gjá sem nú blasir við milli einstakra heimshluta. Binda þarf enda á rangláta viðskiptahætti og arðrán svo að hin fátækari svæði geti brauðfætt íbúa sína án þess að ganga verulega á gæði jarðar.

Íslendingar þurfa að beita sér af alefli gegn því að stofnanir á borð við Alþjóðabankann og Alþjóðagjaldeyrissjóðinn séu notaðar í þágu auðhringa, sem á undanförnum árum hafa sölsað undir sig almannaeignir í kjölfar einkavæðingar, iðulega að undirlagi eða með óbeinum stuðningi þessara stofnana.

Nauðsynlegt er að reisa skorður við spákaupmennsku með fjármagn heimshorna á milli, bæði með sérstakri skattlagningu og alþjóðlegum reglum þannig að tilflutningur fjármagns geti ekki í einni svipan kollvarpað heilu hagkerfunum með alvarlegum afleiðingum fyrir efnahagslegt og félagslegt öryggi fólks og stöðugleika. Afnema þarf svokölluð skattleysissvæði eða skattasmugur.

Umhverfisvernd og vígbúnaður  
Samhliða úrsögn úr Atlantshafsbandalaginu ber að friðlýsa Ísland og íslenska lögsögu fyrir umferð með kjarnorku-, sýkla- og efnavopn í lofti, á láði og legi. Banna ber alla umferð kjarnorkuknúinna farartækja. Brýnt er að gerð sé grein fyrir farmi farartækja sem vitað er til að geti borið slík vopn, áður en þeim sé hleypt inn í íslenska lögsögu. Íslensk sveitarfélög eiga að leggja baráttunni fyrir friðvænlegri veröld lið sitt með friðlýsingu fyrir kjarnorkuvopnum, eins og langflest þeirra hafa nú gert.

Nauðsynlegt er að beina meiri athygli að umhverfisöryggi en nú er gert. Þetta á einkum við um verndun hafsins fyrir úrgangi frá kjarnorkuverum og herstöðvum. Eðlilegt er að Bandaríkjamenn hreinsi öll þau svæði sem herseta þeirra hefur mengað.

Evrópsk samvinna
Samskipti við Evrópusambandið (ESB) ber að þróa í átt til samninga um viðskipti og samvinnu á sviði menntamála, vinnumarkaðsmála og umhverfismála. Hugsanlegur ávinningur af aðild Íslands að ESB réttlætir ekki frekara framsal á ákvörðunarrétti um málefni íslensku þjóðarinnar. Lýðræðislega kjörin stjórnvöld á Íslandi geta sjálf tekið ákvarðanir um lagabreytingar hliðstæðar þeim sem ákveðnar eru innan ESB, ef þau svo kjósa og þá út frá eigin forsendum. Aðild að ESB myndi skerða fullveldi Íslands enn frekar en orðið er með EES-samningnum og tefla í tvísýnu yfirráðum Íslendinga yfir auðlindum sínum.

Alþjóðleg viðskipti einkennast í síauknum mæli af því að þar eru þrjú stór markaðssvæði, Evrópusambandið, Ameríka og Suðaustur-Asía. Óráðlegt er fyrir smáríki eins og Ísland sem er bæði mjög háð innflutningi og útflutningi að taka sér stöðu innan tollmúra ESB. Íslendingar verða að geta samið um viðskipti við aðrar þjóðir á eigin forsendum.

Áróður um að Ísland geti gengið í ESB en fengið undanþágur frá grundvallarsáttmálum þess er varasamur. Undanþágur eru jafnan hugsaðar til skamms tíma á meðan aðlögun á sér stað. Íslendingar eiga ekki að sækjast eftir sérsamningum heldur axla sömu ábyrgð og önnur fullvalda ríki á alþjóðavettvangi.

Eðlilegt er að leggja aukna áherslu á lýðræðislega samvinnu á borð við þá sem fram fer í Evrópuráðinu. Þangað senda nær öll ríki álfunnar fulltrúa frá sínum þjóðþingum og skilyrði fyrir aðild lúta að mannréttindum en ekki efnahagsmálum. Evrópuráðið er vettvangur fyrir umræður um ýmis mikilvæg samfélagsleg málefni og samskipti aðildarríkjanna innbyrðis. Þá hefur ráðið haft forgöngu um mikilvæga samninga í umhverfismálum.

Aðild Íslands að Schengen-samkomulaginu um afnám vegabréfaskoðunar var óheillaskref. Í því felst að Íslendingar taka að sér vörslu ytri landamæra Evrópusambandsins og girðingar eru hækkaðar gagnvart öðrum ríkjum og heimshlutum. Schengensamstarfið er að auki kostnaðarsamt og felur í sér víðtæka og varhugaverða skráningu persónuupplýsinga.

Þróunarsamvinna og flóttamannahjálp
Íslendingar eiga að stórauka framlag sitt til þróunarstarfs og leggja fátækum þjóðum lið á alþjóðavettvangi. Það sæmir ekki einni ríkustu þjóð í heimi að leggja minna fram til þróunarsamvinnu en flestar aðar þjóðir OECD og deila þar raunar sæti í skammarkróknum með Bandaríkjum Norður-Ameríku. Opinber framlög Íslands til þróunarsamvinnu þurfa að hækka í 0,7% af vergri landsframleiðslu á næstu árum. Aðalmarkmið þróunarverkefna á vegum Íslendinga á að vera að gera fólk sjálfbjarga á eigin forsendum.

Það er eðlilegt að Íslendingar taki við þeim flóttamönnum sem þeir geta búið mannsæmandi aðstæður í landinu. Íslendingar eiga að beita sér fyrir alþjóðlegu átaki í málefnum flóttamanna. Landflótta ber að uppræta með því að stórauka efnahagslegan jöfnuð meðal þjóða og auðvelda fólki að búa sér betra líf í sínum heimahögum

Nýir landsmenn
Á undanförnum árum hefur fjölgað útlendingum sem setjast að á Íslandi eða óska eftir að gera Ísland að heimalandi sínu. Þetta er fjölbreyttur hópur. Á síðustu árum hafa íslensk stjórnvöld tekið á móti nokkrum hópum flóttamanna og hafa margir úr þeim hópum sest hér að til frambúðar. Íslenskt atvinnulíf hefur tímabundið sóst eftir erlendu vinnuafli og margir Íslendingar hafa eignast erlenda maka. Einnig leitar hingað fólk sem á fjölskyldu hér fyrir, t.d. foreldra eða börn.

Mörgum útlendingum sem hér hafa sest að hefur tekist vel að aðlagast íslensku samfélagi og þeir hafa styrkt það og auðgað á margan hátt. En margir aðfluttir þurfa sérstakan stuðning þegar þeir setjast að í nýju landi með framandi tungu og menningu. Íslenskt samfélag þarf að gera miklu betur að þessu leyti en hingað til þannig að hægt verði að tala um gagnkvæma aðlögun. Mikilvægt er að útlendingum sem setjast að á Íslandi sé vel sinnt og m.a. séð til þess að þeir og börn þeirra fái viðunandi kennslu á öllum skólastigum og fullorðinsfræðslu. Almennar upplýsingar um íslenskt samfélag, t.d. heilbrigðis- og tryggingakerfi, þurfa að vera tiltækar og aðgengilegar og þannig búið um hnúta að íslenskur vinnumarkaður sé þeim opinn. Fyrirbyggja þarf að ýmis vandamál sem tengjast þessum nýju landsmönnum verði of yfirgripsmikil og fjölþætt. Þá þurfa innflytjendur að hafa raunveruleg tækifæri til að rækta eigin menningu og tungu og halda tengslum við heimaland sitt.

Ítarefni

Tillaga til þingsályktunar um stefnu Íslands í alþjóðasamskiptum:http://www.althingi.is/altext/128/s/0231.html

Tillaga til þingsályktunar um viðræður við bandarísk stjórnvöld um brottför hersins og yfirtöku Íslendinga á rekstri Keflavíkurflugvallar:http://www.althingi.is/altext/126/s/0079.html

Tillaga til þingsályktunar um eflingu vestnorræns samstarfs og mótun íslenskrar nærsvæðastefnu. http://www.althingi.is/altext/128/s/0229.html

Tillaga til þingsályktunar um lagabreytingar til að fullnægja ákvæðum Genfarsáttmálans um vernd óbreyttra borgara á stríðstímum:http://www.althingi.is/altext/126/s/0188.html

Tillaga til þingsályktunar um undirbúning upptöku Tobin-skatts á fjármagnsflutninga milli landa: http://www.althingi.is/altext/126/s/0011.html

Tillaga til þingsályktunar um afnám skattleysissvæða: http://www.althingi.is/altext/126/s/0006.html

Tillaga til þingsályktunar um úttekt á mengun af völdum erlendrar hersetu: http://www.althingi.is/altext/125/s/0650.html

Frumvarp til laga um friðlýsingu Íslands fyrir kjarnorku- og eiturefnavopnum: http://www.althingi.is/altext/125/s/0655.html