Skýrsla starfshóps Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs um málefni tónlistarskólanna
Starfshópurinn var skipaður í kjölfar umræðu um málefni tónlistarfræðslu á landsfundi VG í október 2005. Ályktun landsfundarins var svohljóðandi:
Landsfundur Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs haldinn á Grand hótel í Reykjavík 21.-23. október 2005 felur stjórn flokksins að skipa nefnd til að gera tillögu um stefnu flokksins í málefnum tónlistarskóla.
Nefndin skili stefnudrögum eigi síðar en 1. febrúar þannig að hægt sé að gera grein fyrir stefnu flokksins á þessu sviði í aðdraganda sveitarstjórnarkosninga á næsta ári.
Í störfum sínum skal nefndin leita sem víðast fanga. Í þessu sambandi er m.a. bent á greinargerð sem Samtök tónlistarskóla (STS) sendu menntamálaráðuneytinu í bréfi 29. mars 2004 vegna vinnu nefndar um endurskoðun laga um fjárhagslegan stuðning við tónlistarskóla (nr. 75/1985) með áorðnum breytingum).
Þeir sem tekið hafa þátt í störfum starfshópsins eru Gunnar Guttormsson, Sigursveinn Magnússon, Dögg Hugosdóttir og Kolbrún Halldórsdóttir, sem leiddi starf hópsins.
Hópurinn hélt alls 6 fundi, sem færðir voru til bókar og svo nokkra aukalega til að setja saman skýrslu þessa. Gestir á fundum hópsins voru Þórunn Björnsdóttir tónlistarkennari og kórstjóri í Kársnesskóla, Vilborg Jónsdóttir tónlistarkennari og lúðrasveitarstjóri í Laugarnesskóla, Theodóra Þorsteinsdóttir skólastjóri Tónlistarskóla Borgarfjarðar og Margrét Pálmadóttir tónlistarkennari og skólastjóri Domus Vox.
Af hverju tónlist?
Tónlist er snar þáttur í mannlegri greind sem hægt er að þroska með markvissri kennslu og þjálfun. Tónlistarnám er þroskandi og gagnast nemendum á ólíkan hátt. Þannig hefur tónlistariðkun yfirfærslugildi á aðra hæfni og þekkingu, sem kann að auðvelda börnum og ungmennum nám í öðrum óskyldum greinum. Fjöldi barna sem á í erfiðleikum í bóklegu námi nær að blómstra í listgreinum. Allt listnám eflir sköpunargáfu, þar sem listir reyna jöfnum höndum á ímyndunarafl og rökhugsun, auk þess sem verkkunnátta er veigamikill þáttur í listnámi. Þá er einnig augljóst að nám í tónlist, dansi og leiklist þroskar samstarfshæfni nemenda. Hægt er að örva þessa eiginleika með ýmsu móti og nálgast námsmarkmið á ólíka vegu. Það liggur beint við að nefna kórastarf en það eflir samkennd, samvinnu, tillitsemi, ögun og byggir upp jákvæða einstaklinga. Sama má segja um starfsemi skólahljómsveita og samleiks hvers konar. Mikilvægt er að öll börn og ungmenni eigi þess kost að leggja stund á tónlist sem hluta af námi, helst allan grunnskólann allt upp í 10. bekk.
Staðan í dag
Með lengingu skóladagsins á grunnskólastigi gerðu margir sér vonir um að auknum tíma yrði varið til kennslu í list- og verkgreinum eins og öll umræða hafði miðast við, en því miður hefur það ekki orðið raunin. Aukinn kennslutími nemenda hefur nánast allur farið í bóklegar námsgreinar en hlutur list- og verkgreina hefur sáralítið breyst. Það viðhorf virðist enn ríkjandi að þar sé um "aukafög" að ræða. Það hefur jafnvel dregið úr tónmenntakennslu frá því sem áður var, því hún er nánast horfin úr efri bekkjum grunnskólans og starfsemi skólakóra hefur víða lagst af. Að sama skapi hefur lenging skóladagsins gert nemendum erfiðara fyrir um þátttöku í tónlistarnámi utan grunnskóla.
Ekki er einfalt að alhæfa um stöðu mála, þar sem aðstæður eru um margt ólíkar frá einu sveitarfélagi til annars. Á höfuðborgarsvæðinu, þar sem tónlistarskólarnir eru almennt sjálfstæðar einingar, einkahlutafélög eða sjálfseignarstofnanir, er staðan nokkuð frábrugðin því sem gerist á landsbyggðinni þar sem tónlistarskólarnir eru að jafnaði í eigu sveitarfélaganna.
Árið 2003 ákváðu yfirvöld í Reykjavík að hætta að greiða kennslukostnað vegna nemenda sem áttu lögheimili utan Reykjavíkur. Það hafði þau áhrif að nemendum í Reykjavík, en með lögheimili utan borgarinnar, fækkaði til muna. Þar að auki ákváðu reykvísk yfirvöld að setja aldurstakmörk á greiðslur með tónlistarnemum. Sem betur fer hefur nú verið horfið frá þeirri ráðstöfun og er það vel. En þessar aðgerðir komu talsverðu róti á stöðu tónlistarnema jafnt innan höfuðborgarinnar sem utan hennar og hafa átt sinn þátt í auknum þrýstingi á menntamálayfirvöld um að endurskoðuð verði lög um fjárhagslegan stuðning við tónlistarskóla.
Lagaumhverfi tónlistarskóla
Núverandi umgjörð um tónlistarfræðslu á Íslandi markast af þremur meginþáttum
a) lögum um fjárhagslegan stuðning við tónlistarskóla nr. 75/1985
http://www.althingi.is/lagas/132a/1985075.html
b) aðalnámskrá tónlistarskóla
http://menntamalaraduneyti.is/utgefid-efni/namskrar//nr/2007
c) kjarasamningum kennara
http://www.fih.is/?pID=2&siteID=0201
Lögin um fjárhagslegan stuðning við tónlistarskóla nr. 75/1985 hafa gagnast ágætlega fram að þessu og hafa þau almennt verið talin nokkuð góður rammi um tónlistarfræðslu í tónlistarskólum. Þau eru skýr, einföld og lipur í framkvæmd. Til marks um það er sú staðreynd að þau hafa ekki skapað stjórnsýslubákn sem tekur til sín fjármuni eða orku tónlistarskólanna. Mikil fjölbreytni hefur skapast í framboði tónlistarfræðslu og víða hefur náðst verulegur árangur í að auka gæði fræðslunnar. Þá er mikilvægt að líta til þess að lögin hafa tryggt gott aðgengi að námi víðast hvar um landið og segja má að landið hafi verið eitt skólaumdæmi hvað tónlistarnám varðar; nemendur eiga þess kost að flytjast milli landshluta þar sem aldur eða skólastig hefur ekki verið heftandi þáttur. Í þessu sambandi hefur Reykjavík haft ákveðna sérstöðu, því þar hefur myndast kjarni framhalds- og háskólanáms í hinum ýmsu tónlistargreinum
Aðalnámskrá tónlistarskóla og reiknilíkan
Unnið hefur verið að aðalnámskrá tónlistarskóla í menntamálaráðuneytinu undanfarin ár og eru nú komnir út 8 hlutar hennar. Sá síðasti kom út 2005 og fjallar hann um tónfræðigreinar. Tónlistarfræðsla skv. aðalnámskrá fer fram á þremur ólíkum stigum, grunn-, mið- og framhaldsstigi. Þó ber að hafa í huga að námsþrepin eru einstaklingsbundin og því er ekki beint samband milli stöðu nemenda á þessum þremur ólíku stigum og stöðu þeirra í almennu námi. Þannig geta nemendur á grunnskólaaldri náð upp á framhaldsstig í tónlistarnámi áður en hefðbundnum framhaldsskólaaldri er náð, og ekkert er því til fyrirstöðu að nemendur sem aldrei fara í framhaldsskóla stundi tónlistarnám á framhaldsstigi.
Eðlilegt er að kostnaður við rekstur tónlistarskólanna sé samræmdur eftir því sem hægt er. Í því augnamiði að finna sanngjarna reiknireglu, þyrftu þeir aðilar sem koma að rekstri tónlistarskólanna að koma sér saman um reiknilíkan, þar sem veginn væri raunkostnaður við kennslu hvers nemanda. Slíkt líkan er í þróun hjá Reykjavíkurborg og þyrfti að líta til þeirrar vinnu ef útfæra ætti slíka aðferð við úthlutun fjár til tónlistarskólanna um allt land.
Jafnrétti til tónlistarnáms
Með samþykkt laga nr. 22/1975 um fjárhagslegan stuðning við tónlistarskóla urðu miklar breytingar á aðstöðu til tónlistarnáms víðast hvar um landið. Fjárstuðningur hins opinbera var stóraukinn, sem varð til þess að fjölga tónlistarnemum til mikilla muna og um leið fjölgaði tónlistarskólum. Markmið laganna var skýrt og svona orðað í greinargerð með frumvarpinu: „Tilgangur laganna er að gera öllum kleift að stunda nám án tillits til efnahags og stuðla að eflingu tónlistarkennslu sem víðast um landið." Hefði þetta markmið að ósekju mátt fá meira vægi í breyttum lögum nr. 75/1985. Mikilvægt er, nú sem fyrr, að jafnrétti ríki til tónlistarnáms og að tónlistarnám sé sjálfsagður hluti af uppeldi og menntun allra barna og ungmenna. Efnahagur og búseta mega ekki skerða möguleika til tónlistarnáms. Í því augnamiði ber stjórnvöldum að auka og bæta aðgengi að tónlistarfræðslu. Það verður best gert með því að styrkja grundvöll tónlistarfræðslunnar, jafnt innan hins hefðbundna skólakerfis, þ.m.t. tónmenntakennsla, kórastarf og skólahljómsveitir, sem og með því að bæta starfsumhverfi tónlistarskólanna. Það á að vera sameiginlegt verkefni ríkis og sveitarfélaga að skapa skilyrði til þess að öll börn og ungmenni sem þess óska eigi þess kost að leggja stund á tónlistarnám við hæfi. Tónlistarnám er hluti af þeirri skyldu samfélags að sjá til þess að börn og ungmenni geti lært það sem hugur þeirra stendur til. Það er verðugt keppikefli, þegar til framtíðar er litið, að allir grunnskólanemar eigi þess kost að njóta grunnnáms í tónlist.
Kostnaðarskipting og kennaramenntun
Við breytingu laga um verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga, sem gerð var með lögum nr. 87/1989, var breytt kostnaðarskiptingu milli þessara aðila. Þar með varð kostnaður við rekstur almennra tónlistarskóla í verkahring sveitarfélaganna, en kostnaður við tónlistarmenntun á háskólastigi á ábyrgð ríkisins. Sveitarfélögin standa misvel að vígi fjárhagslega og hefur borið á því á síðustu árum að dregið hafi úr framlögum til tónlistarskólanna. Jafnframt hafa sveitarfélög leitast við að takmarka fjárstuðning við nemendur sem ekki eiga lögheimili í viðkomandi sveitarfélagi og/eða skilyrt stuðninginn við ákveðinn aldur. Ríkið hefur komið hér við sögu og skipaði menntamálaráðherra nefnd vorið 2004 til að endurskoða lög nr. 75/1985. Nefndin virðist hafa lent í vandræðum við að leysa verkefnið af hendi a.m.k. hefur hún enn ekki skilað af sér. Nauðsynlegt er að ríki og sveitarfélög taki höndum saman við að leysa þær deilur sem uppi hafa verið svo þær bitni ekki á enn fleiri nemendum en orðið er. Kostnaðarskiptingin má ekki undir neinum kringumstæðum skapa erfiðleika eða hindranir í rekstri tónlistarskólanna. Verkefnið er að koma framkvæmd tónlistarfræðslu í viðunandi horf og tryggja stöðugleika hennar til framtíðar.
Skortur á kennurum hefur oft á tíðum staðið tónlistarfræðslunni fyrir þrifum. Nýliðun er fremur hæg og vegna breytinga sem urðu þegar kennaramenntun var aflögð í Tónlistarskólanum í Reykjavík og Listaháskóli Íslands var stofnaður, má gera ráð fyrir að á næstu árum dragi jafnvel enn úr nýliðun í greininni. Þá hafa aðgerðir stjórnvalda í Reykjavík kallað fram núning milli einstakra sveitarfélaga, auk þess sem það hefur vafist fyrir yfirstjórn menntamála að ákvarða kostnaðarskiptinguna. Núverandi menntamálaráðherra hefur haft vilja til að láta ríkið yfirtaka kostnað við tónlistarnám á framhaldsstigi en ekki náð um það samstöðu í ríkisstjórn.
Framtíðin
Ná þarf víðtækri sátt í samfélaginu um æskilega framtíðarþróun tónlistarfræðslu bæði í almenna skólakerfinu og tónlistarskólum, þ.e. frá grunnskóla til háskóla. Líta þarf heildstætt á málin með það að markmiði að auka og bæta tónlistarfræðsluna. Horfa þarf til allra þriggja meginþáttanna; tónmenntakennslu grunnskólanna, starfsemi tónlistarskólanna og háskólamenntunar á sviði tónlistar, þ.m.t. menntun tónlistarkennara og endurnýjun í stéttinni.
Efling tónmennta, söngs, kórastarfs og starfsemi lúðrasveita í grunnskólum er fyrst og fremst brýnt uppeldislegt markmið en mun einnig hafa veruleg og heillavænleg áhrif á starfsemi tónlistarskólanna og menningarlíf þjóðarinnar.
Víða er nú leitað leiða um aukið samstarf grunnskóla og tónlistarskóla. Margt af því starfi er á góðum rekspöl og á án efa eftir að skila margvíslegum niðurstöðum, enda möguleikar til slíkrar samvinnu misjafnir. Sé þess gætt að slíkt samstarf taki mið af þörfum beggja má ætla að það verði hvatning til frekari fjölbreytni í starfsháttum við tónlistarkennslu.
Lögin um fjárhagslegan stuðning við tónlistarskóla nr. 75/1985 hafa verið góður rammi um tónlistarfræðslu í tónlistarskólum og því ber að byggja á meginhugsun þessara laga varðandi tillögur um úrbætur fremur en að leitast við að finna upp nýtt kerfi/fyrirkomulag.
Endurskoðun á lögum
Við lagabreytingar þarf að hafa eftirfarandi í huga:
Hindrunarlaust tónlistarnám. Þess verður að gæta við lagasmíðina að hugtök sem notuð eru í annari skólastarfsemi svo sem ,,grunnskólastig", ,,grunnskólaaldur", ,,framhaldsskólastig" og ,,framhaldsskólaaldur" er ekki hægt að nota á sama hátt við tónlistarfræðslu, þar sem tónlistarnám er mun einstaklingsmiðaðra en nám í grunn- og framhaldsskólum. Tónlistarnemar byrja tónlistarnám á ólíkum aldri, læra á mismunandi hraða og hafa mismunandi þarfir. Lögin verða því jöfnum höndum að styðja barnið sem byrjar fjögurra ára að læra á fiðlu og nær stigi atvinnumanns við tólf ára aldur – og nemanda sem byrjar söngnám um tvítugt og stendur á sviði evrópskra óperuhúsa um þrítugt.
Einföld og gagnsæ stjórnsýsla. Lögin verða að tryggja skilvirka stjórnsýslu og greiðar boðleiðir milli ríkis, sveitarfélaga og skólanna; umfram allt þarf að forðast stjórnsýslubákn sem hamla skólastarfi og skapa falinn kostnað í stjórn skólanna og stjórnsýslu þeim tengdum. Á hinn bóginn verður að krefja skólana um það að fara að gildandi lögum og reglum, t.d. hvað varðar skil á ársreikningum til yfirvalda. Áfram þarf að þróa reiknilíkan fyrir tónlistarnámið, það verður best gert í samvinnu ríkis, sveitarfélaganna og tónlistarskólanna.
Kennslufræðilegur rammi. Líkt og í núgildandi lögum verða lögin að skapa skýrar forsendur um kennsluramma, með ákvæðum um kennslutíma. Efla verður hið faglega mat með gæðum kennslunnar og er tilkoma prófanefndar áfangi í þeim efnum.
Aðgengi. Lögin verða að tryggja aðgengi almennings að tónlistarnámi með tilliti til mismunandi þarfa. Mikilvægt er að ekki séu byggðir múrar í lögunum hvað varðar búsetu eða aldur. Kennslufræðileg þróun tónlistarskóla byggir á aðgengi einstaklings á forsendum hvers og eins og séu þessu settar skorður mun þróun tónlistarkennslu á Íslandi líða fyrir það.
Tillögur starfshóps Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs:
Með framangreindar áherslur í huga gerir vinnuhópurinn grein fyrir tillögum sínum. Í fyrsta lagi er þar um að ræða tillögur um úrbætur í tónmenntakennslu innan grunnskólans og í öðru lagi tillögur er varða tónlistarskólana.
Grunnskólinn:
Efling tónmenntakennslu, fjölgun tíma. Tryggja þarf nemendum á grunn- og miðstigi að lágmarki tvær stundir á viku allan veturinn. Líta ber til reynslu þeirra skóla sem efnt hafa til samstarfs við tónlistarskóla um kennslu yngstu barnanna. Auka þarf möguleika skóla á að tvískipta bekkjum í tónmenntakennslu (jafnvel kynjaskipta bekkjum). Gera þarf átak í að tryggja efstu bekkjum grunnskóla tónmenntakennslu, t.d. með þátttöku í kórastarfi, hljómsveitarleik og gerð tölvutónlistar. Einnig þarf að kynna ungmennum ólíkar tegundir tónlistar með hlustun og eigin sköpun. Auka þarf samsstarf milli einstakra þátta tónlistarstarfs í grunnskólum; tónmenntakennslu, kóra og skólahljómsveita, bæði hvað varðar kennslufræði og aðstöðu.
Skólakórar og skólahljómsveitir. Auka þarf og styrkja starf kóra og hljómsveita innan grunnskólans, jafnt fyrir grunnstig og miðstig. Skólakór og hljóðfæratímar verði í boði á skólatíma. Æskilegt er að bjóða upp á kynjaskipta skólakóra.
Aðstaða. Aðstöðu til tónlistarfræðslu og tónlistariðkunar þarf almennt að bæta. Skólar þurfa að eiga hljóðfæri af ýmsu tagi, t.d. trommusett, rafmagnshljóðfæri og magnara auk söngkerfis og fjölbreytt tónlistarforrit. Einnig þarf góður skóli að eiga hefðbundin hljóðfæri, s.s. píanó og fjölbreytt úrval ásláttarhljóðfæra. Góð hljómflutningstæki eru nauðsynleg ásamt hljómdiskum og úrvali námsbóka. Kennslustofur þurfa að vera hljóðeinangraðar, vel útbúnar, með gólfplássi fyrir hreyfingu, aðstöðu fyrir kór- og hljómsveitaræfingar. Einnig þarf að huga að og bæta aðstöðu fyrir tónlistarflutning og annan listflutning nemenda.
Kennslukraftar. Fjölga þarf tónmenntakennurum við grunnskóla, rjúfa einangrun þeirra og draga úr vinnuálagi. Huga þarf að tvískiptingu bekkja og bjóða upp á tvær stundir í viku í yngstu bekkjunum. Einnig þarf að auka fjölbreytni í kennsluháttum. Aukin áhersla á kórastarf og skapandi starf með nemendum á unglingastigi getur gert grunnskólann að freistandi valkosti fyrir hámenntaða tónlistar-/tónmenntakennara.
Tónlistarskólar:
Grundvallarsjónarmið. Þegar grundvöllur tónlistarnáms er til skoðunar þarf að hafa í huga að tónlistarskólarnir veita samfélagslega þjónustu og eru bornir uppi af fjárframlögum úr sameiginlegum sjóðum landsmanna. Ef ekki væri þetta fyrirkomulag, þá væru þeir ekki til og þá stæði tónlistarlíf ekki í þeim blóma sem raun ber vitni. Skólarnir hafa komið sér upp samstarfsvettvangi um grundvöll starfsins, sem hefur leitt til heilbrigðrar verkaskiptingar, sem átt hefur sinn þátt í að auka fjölbreytni námsframboðsins. Það er því mikill misskilningur að hægt sé að líta á tónlistarskólana eins og hver önnur fyrirtæki á markaði, þar sem samkeppnissjónarmið eigi að ráða. Skólayfirvöld þurfa að viðurkenna þessi grundvallarsjónarmið og standa vörð um þau svo tónlistarskólarnir geti áfram staðið traustum fótum í menningarlífi okkar.
Kostnaðarskipting. Skipting kostnaðar milli ríkis og sveitarfélaga þarf að vera í samræmi við aðra skiptingu kostnaðar í skólakerfinu, þ.e. grunnnám á verkssviði sveitarfélaganna og framhaldsnám í umsjón ríksins. Kostnaðaraskiptingin verði með þeim hætti að sveitarfélögin verði áfram ábyrg fyrir kennslukostnaði tónlistarskóla á grunn- og miðstigi, en ríkið taki við framhaldsstiginu og beri að öllu leyti kennslukostnað vegna þess. Framlögin greiðist samkvæmt reiknilíkani. Það er sameiginlegt verkefni ríkisins, sveitarfélaganna og tónlistarskólanna að útfæra haldbært reiknilíkan, sem dreifi fjármunum á gagsæjan og sanngjarnan hátt milli skóla. Varðandi alla kostnaðarútreikninga þarf að tryggja að launavísitala verði notuð sem viðmiðun hækkana þegar til framtíðar er litið. Tilhögunin á ekki að vera vandkvæðum bundin því í gildi er miðlægt námsmat og samræmd próf fyrir allt landið í hljóðfæranámi skv. námskrá sem gefinn er út af menntamálaráðuneytinu.
Jafnrétti til tónlistarnáms. Tilgangur laganna um fjárhagslegan stuðning við tónlistarskóla verði endurvakinn með því að er að gera öllum börnum og ungmennum kleift að stunda nám án tillits til efnahags og stuðla að eflingu tónlistarkennslu sem víðast um landið. Allir grunnskólanemar ættu að eiga þess kost að njóta grunnnáms í tónlist. Það er markmið sem vinna skal að með markvissum hætti.
Landið verði eitt tónlistarskólaumdæmi. Til að tryggja frelsi tónlistarnema til að velja sér skóla á öllum skólastigum, þarf að koma á skilvirku greiðslukerfi frá einu sveitarfélagi til annars, þegar um grunn- og miðstig er að ræða, og frá ríki til sveitarfélags og/eða til sjálfstæðra tónlistarskóla, þegar um framhaldsstig er að ræða. Útfærsla þessa kerfis haldist í hendur við gerð reiknilíkansins.
Tónlistarskólar uppfylli lög og reglur. Mikilvægt er að gengið sé fast eftir því að tónlistarskólar uppfylli skilyrði sem sett eru í lögum og reglum. Í nýlegri stjórnsýsluúttekt Reykjavíkurborgar á fyrirkomulagi stuðnings Reykjavíkurborgar við tónlistarskóla (Október 2006) kemur í ljós að veruleg vanhöld eru á að farið sé eftir ákvæði þjónustusamninga um að ársreikningum sé skilað til menntasviðs fyrir 1. maí ár hvert. Skv. skýrslunni höfðu aðeins sex skólar af tuttugu skilað ársreikningum sem uppfylltu allar kröfur þjónustusamningsins. Mikilvægt er að gengið sé fast eftir því að skólar uppfylli skilyrði sem sett eru í lögum og reglum.
Eftirlit. Eðlilegt er að sveitarfélög sinni virku eftirliti með tónlistarskólum þeim sem njóta opinberra fjárframlaga. Skólayfirvöld í Reykjavík hafa komið á fót embætti tónlistarfulltrúa, sem hefur það hlutverk að aðstoða menntaráð við stefnumótun í málefnum tónlistarskólanna, en tónlistarfulltrúi sinnir jafnframt eftirliti með skólunum með því að heimsækja hvern og einn með reglulegu millibili. Fyrirkomulagið hefur gefið góða raun og er til eftirbreytni.
Traust. Gera verður ráð fyrir því að kröfur skólayfirvalda til tónlistarskólanna, um eftirlit og annað þess háttar, séu sanngjarnar og raunhæfar, enda mikilvægt að traust ríki milli skólayfirvalda og stjórnenda skólanna. Skólayfirvöld í Reykjavík hafa á seinustu árum leitað leiða til að tengja framlög til tónlistarskólanna eftirspurn um nám. Slíkar tilraunir hafa gert skólunum erfitt fyrir, enda halda skólayfirvöld þá eftir hluta framlaganna til skólanna þar til búið er að gera upp eftirspurnarþáttinn. Þessar tilraunir munu eflaust ekki skila miklu, enda er innbyggð hvatning í kerfinu eins og það er nú, þar sem gera má ráð fyrir að vinsælustu skólarnir hafi flesta nemendur. Því ber að leggja af tengingu fjárframlaga til skólanna við eftirspurn.
Reykjavík 5. janúar 2007
Gunnar Guttormsson Sigursveinn Magnússon Kolbrún Halldórsdóttir
