Ávarp Sverris Jakobssonar á landsfundi VG 7. nóvember
"Ég vil auka frelsi og möguleika þeirra sem nú lifa, en ekki takmarka valfrelsi komandi kynslóða", sagði Sverrir Jakobsson m.a. í ávarpi sínu við setningu landsfundar Vinstri grænna 7. nóvember sl. Þar svaraði hann fyrir sitt leyti spurningunni: Hvers vegna er ég vinstrigrænn? Ávarp hans varð mörgum umhugsunarefni og fylgir það í heild sinni hér á eftir:Ávarp Sverris Jakobssonar á landsfundi VG í Hveragerði 7. nóvember 2003
Ég er vinstrigrænn vegna þess að ég styð frelsi sérhvers einstaklings og möguleika hans á að láta til sín taka í lífinu. Jafnframt geri ég mér grein fyrir þeim hömlum sem umhverfi, samfélag, efnahagslíf og söguleg þróun hafa sett þessu frelsi.
Einstaklingur fæðist ekki frjáls undan náttúruöflunum eða þeim lögum sem samfélag manna hefur sett sér og eru afleiðing sögulegrar þróunar. Hann verður til á tilteknum tíma á tilteknum stað og í tilteknu samfélagi. Allt þetta skerðir frelsi hans. Og frelsisskerðingin getur orðið meiri. Áður fyrr og í öðrum samfélögum fæddist fólk inn í ánauð eða tiltekna stétt, sem skerti möguleika þeirra í lífinu. Lengst af hefur líka rúmur helmingur mannkyns sjálfkrafa verið útilokaður frá pólitískri þátttöku á grundvelli kynferðis. Nú á dögum er það samt fyrst og fremst bágur efnahagur sem skerðir val einstaklinga. Gegn þeirri frelsisskerðingu vil ég vinna.
Ég vil að einstaklingurinn eigi sem mesta valmöguleika í lífinu, óháð efnahag. Að þegar barn fæðist þá eigi það rétt á sömu heilsugæslu og önnur börn og að ekki séu til biðraðir sem sumir geti keypt sig fram yfir. Við tryggjum frelsi sem flestra með því reka öfluga heilsugæslu og forvarnastarf og tryggja öllum nauðsynlega læknishjálp án tillits til efnahags. Ég vil að öll börn geti valið sér leikskóla og síðar skóla, óháð því hversu
miklar peninga foreldrar þeirra eiga. Að skólakerfið viðhaldi ekki og auki mismunun sem börn búa við frá fæðingu, vegna þess að sum þeirra fæðast rík og önnur fátæk. Ég lít svo á að frelsi einstaklingsins felist í því að fá að mennta sig og þroska hæfileika sem búa í honum. Við tökum af fólki þann rétt ef skortur á fjármunum neyðir það til að feta aðrir brautir í lífinu en það hefði kosið sér.
Ég vil líka að allir fái að búa á þeim stað og vinna á því sviði þar sem þeir telja hæfileika sína nýtast best. Þess vegna vil ég að allir hafi aðgang að góðu, heilsusamlegu húsnæði á viðráðanlegu verði. Þess vegna á fólk sem kýs að lifa og starfa á landsbyggðinni eða í dreifbýli rétt á sömu þjónustu og aðrir landsmenn. Samfélagið á að búa í haginn fyrir slíkt og stuðla að fjölbreyttu atvinnulífi. Mér finnst skipta máli að gæði landsins, t.d. orkan og vatnið, séu í eigu allra, ekki bara sumra einstaklinga. Ég tel líka að fullfrískir einstaklingar eigi að fá að lifa af vinnu sinni og að fólk sem lifir af atvinnutekjum eigi rétt á því að nýta sér samtakamáttinn gagnvart eigendum fjármagns. Við eigum að uppræta kerfisbundin launamun á grundvelli kynferðis. Við eigum líka að tryggja þeim sem ekki geta unnið vegna aldurs eða fötlunar viðunandi kjör og aðstæður. Öllu frelsi fylgir ábyrgð, sem við berum hvert á öðru. Þessu hafa margir gleymt, sem kenna sig við ?frelsi? nú á dögum.
Ég trúi ekki á óskeikulleika ríkisvaldsins. Þess vegna vil ég ekki leyfa opinberum stofnunum til að njósna um almenna borgara í nafni ?öryggis? eða takmarka mannréttindi fólks með öðrum hætti á sömu forsendu. Eftirlitsþjóðfélag sem hvílir á hræðslu er háskalegra en vandamálin sem því er ætlað að vinna á.
Ég vil lifa í samfélagi þar sem fólk horfist í augu við að í öðrum samfélögum er annað fólk sem kannski er ekki eins heppið. Þess vegna eigum við að efla þróunaraðstoð og annað sem bætir úr því misrétti. Við eigum ekki að auka á eymd þeirra sem fæðast til fátæktar, með því að starfa í klíkum vestrænna ríkja sem reyna að viðhalda þessum forréttindum, og beita til þess hervaldi eða efnahagsmætti. Ég er vinstrigrænn
vegna þess að ég trúi á aðra framtíð en þá sem hernaðar- og viðskiptablokkir sem beitt er í þágu iðnríkja hafa markað. Ég tel að viðskipti þjóða séu öllum góðs, þá og því aðeins að hinn sterki hafi ekki vald til að níðast á hinum veiku. Það er óeðlilegt að fyrirtæki geti nánast óhindrað flutt fjármagn og störf heimsálfa á milli, en á sama tíma reyni stjórnvöld í auðugustu ríkjum heims að hindra vinnandi fólk í að flytja á milli landa í leit að betri afkomu.
Ég vil auka frelsi og möguleika þeirra sem nú lifa, en ekki takmarka valfrelsi komandi kynslóða. Þess vegna vil ég að atvinnulíf okkar sé sjálfbært, að auðlindir sem eiga að nýtast fleirum en okkur sem nú lifum séu ekki þurrausnar. Landið okkar og náttúran eru í stöðugri þróun, en með hraðri útrýmingu tegundanna er verið rýra umhverfi okkar og gera heiminn fátækari. Þessi þróun er ekki eðlileg, heldur hefur ágengni mannsins á umhverfi sitt stigmagnast á æviskeiði örfárra kynslóða. Ég trúi á framfarir og möguleika
mannkynsins á að bæta hag sinn, án þess að grípa til rányrkju. Þess vegna eigum við að efla sjálfbærar atvinnugreinar.
Ég geri mér grein fyrir því að samfélag okkar verður aldrei fullkomið og að frelsi mannsins verður alltaf háð aðstæðum. Það minnsta sem við getum gert er að vega upp á móti þessum aðstæðum, auka ekki á fátækt, misrétti og ójöfnuð í heiminum. Það getum við gert með því að tryggja velferðina og þar með frelsi og valmöguleika allra einstaklinga.
