Svara krafist um Icesave
"Fram hefur komið í fréttum að Árni M. Mathiesen fjármálaráðherra hafi á fundi með fjármálaráðherrum í Evrópu hinn 4. nóvember 2008 fengið afar kaldar móttökur vegna afstöðu ríkisstjórnarinnar til svonefndra Icesave-reikninga í Bretlandi og Hollandi. Þar mun jafnframt hafa verið ákveðið að skipa fimm manna nefnd sem miðlaði málum í deilunni sem hafi svo boðað fund til að birta niðurstöðu sína 7. nóvember 2008. Af því hafi þó ekki orðið þar sem niðurstöðurnar voru taldar með öllu óaðgengilegar fyrir Ísland. Þann 13. nóvember 2008 lýsti Árni M. Mathiesen því yfir að skilyrði Evrópuríkja (þar sem fulltrúar Breta, Þjóðverja, Hollendinga, Frakka og Austurríkismanna hafi farið fremstir í flokki, dyggilega studdir af Evrópusambandinu í heild sinni) væru með öllu óaðgengileg. Undir það tók forsætisráðherra. Fyrir liggur að afgreiðsla Alþjóðagjaldeyrissjóðsins á lánafyrirgreiðslu til Íslands tafðist vegna þessarar deilu. Ríkisstjórnin gekk um síðir að kröfum um að ábyrgjast innistæður Icesave-reikninganna og þá fyrst gaf Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn grænt ljós á fyrirgreiðslu.
Í umræðum á Alþingi hinn 17. nóvember 2008 um tilkynningu frá ráðherra um Icesave-reikninga og Alþjóðagjaldeyrissjóðinn viðhafði Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, utanríkisráðherra, eftirfarandi ummæli:
„Við stöndum einfaldlega andspænis því að tími lagaþrætna í þessari deilu er liðinn. Það hefur allt verið reynt til að koma okkar sjónarmiðum á framfæri hvað það varðaði að þessi tiltekna tilskipun Evrópusambandsins ætti við þegar einstakir bankar, einstakar fjármálastofnanir, færu á hliðina en ekki þegar heilt fjármálakerfi færi á hliðina eins og er okkar veruleiki. Vandinn sem við glímum við er sá að önnur ríki á Evrópska efnahagssvæðinu eru okkur ekki sammála um þetta. Þau eru ósammála okkar túlkun sem og þær stofnanir Evrópusambandsins sem aðild eiga að málinu. Við höfum rætt það og það hefur verið lagt til að þetta færi annaðhvort fyrir dómstól eða einhvern úrskurðaraðila en það væri mjög erfitt, ef ekki ómögulegt, að finna dómstól eða úrskurðaraðila sem báðir aðilar gætu sætt sig við.
Okkar mat er einfaldlega að það að halda áfram þessum langvinnu lagaþrætum mundi leiða til mikils taps, ekki síst fyrir okkur Íslendinga þar sem eignir hefðu brunnið upp á meðan, eignir sem búið er að frysta í Bretlandi. Í versta falli hefði þessi deila getað leitt til þess að samningurinn um hið Evrópska efnahagssvæði væri í uppnámi. Við töldum sem sagt ekki á það hættandi að setja samninginn um hið Evrópska efnahagssvæði í uppnám vegna þessarar lagaþrætu eða gera það að verkum að við einangruðumst á hinum alþjóðlega vettvangi. Þess vegna er þessi niðurstaða fengin sem við teljum að sé ásættanleg fyrir okkur við þær aðstæður sem nú eru uppi.“
-
Framanrituð atburðarás og ummæli utanríkisráðherra gefa ríkt tilefni til þess að upplýsinga og að gagna verði aflað um eftirtalin atriði:
1. Lögð verði fram fundargerð fundar fjármálaráðherra Evrópuríkja en ella gefi fjármálaráðherra ítarlega skýrslu um fundinn.
2. Sáttatillaga fyrrnefndrar fimm manna sáttanefndar verði lögð fram.
3. Upplýst verði hvaða skilyrði Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn setti fyrir fyrirgreiðslu sinni.
4. Upplýst verði hvaða aðgerðum Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn og/eða Bretland, Þýskaland, Holland, Frakkland, Austurríki, önnur Evrópusambandsríki og Evrópusambandið sögðust myndu beita ef ekki yrði gengið að skilmálum sjóðsins.
5. Upplýst verði um samninga okkar við Þýskaland. Ætla Þjóðverjar að lána íslenska innistæðusjóðnum fyrir öllum innistæðum í þýska dótturfélagi KB banka, Kaupthing Edge, eða einungis upp að 20.887 evrum? Á hvaða forsendum yrði það gert og hvaða fordæmi skapaði þessi leið gagnvart öðrum ríkjum?
6. Upplýst verði hvers vegna Bretar afléttu ekki beitingu hryðjuverkalaga gagnvart Íslandi þegar samkomulag var gert um lausn Icesave-deilunnar.
7. Lagt verði fram samkomulag sem fjármálaráðherra undirritaði við hollensk stjórnvöld um uppgjör innistæðna hjá íslenskum fjármálafyrirtækjum í Hollandi.
Þess er jafnframt krafist að fjármálaráðhera gefi skýrslu fyrir utanríkismálanefnd um samskipti og samninga við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn, Bretland, Holland, Frakkland, Austurríki og Evrópusambandið.
-
Fyrir utan þessa upplýsingaleit sem snýr að samningaviðræðum Íslands við Evrópuríki og Alþjóðagjaldeyrissjóðinn þarf Alþingi að fá fullnægjandi svör við lögfræðilegri gagnrýni sem fram hefur komið á þeim skilningi sem íslensk stjórnvöld lögðu í réttarstöðu Íslands. Ber þar einkum að geta tveggja mála:
-
Í skýrslu Ríkisendurendurskoðunar um endurskoðun ríkisreiknings 2007 segir: „Fella ætti Tryggingasjóð innstæðueigenda og fjárfesta úr D-hluta ríkissjóðs. Sjóðurinn getur með engu móti talist eign ríkisins og það ber heldur ekki ábyrgð á skuldbindingum hans.“ (s. 9) Á s. 57 í sömu skýrslu segir: „Að mati stofnunarinnar eru ekki lagalegar forsendur fyrir birtingu sjóðsins í ríkisreikningi enda getur hann með engu móti talist eign ríkisins og það ber heldur ekki ábyrgð á skuldbindingum hans.“ Ef niðurstöður Ríkisendurskoðunar eru réttar virðist ekki hafa verið þörf á að semja um umræddar innistæður. Ábyrgðin takmarkast við þær innstæður sem eru í sjóðnum. Á grundvelli þessa þarf ráðherra að skýra á hvaða lagalegu forsendum hann telur sig þurfa að semja um þessi mál.
-
Rík ástæða er til þess að benda á álit ýmissa lögfræðinga á þessu máli, t.d. á grein Stefáns Más Stefánssonar og Lárusar Blöndal í Morgunblaðinu 15. október 2008 þar sem þeir telja einungis „að innlánstryggingarkerfin beri ábyrgð á skuldbindingum sínum með því fjármagni sem þar finnst en öðru ekki“ og „að hlutverk Tryggingasjóðsins [sé] ekki að takast á við allsherjar bankahrun eins og gerst hefur hér á landi“. Að öðrum kosti „hefði þurft að greiða gífurlegar fjárhæðir inn í hann sem næmi mörgum tugum prósenta af heildarinnlánum.“ Í ljósi þess að í sömu grein töldu þeir einnig „nauðsynlegt að lagagrundvöllur sé skoðaður rækilega áður en slíkir samningar verða endanlegir“.
C. Ýmsar aðrar spurningar er varða stöðu bankanna, þrotabúa o.fl. þarfnast svara:
1. Í ræðu 27. nóvember 2008 sagði Ingibjörg Sólrún Gísladóttir utanríkisráðherra að eignir Landsbankans í Bretlandi væru svo mikils virði að nettó skuld Íslendinga við Bretland næmi um 170 milljarða króna. Hvernig eru þessar tölur rökstuddar? Hefur verðmat farið fram?
2. Eru vextir af eignum þrotabúanna hærri eða lægri en vextir þeirra lána sem tekin eru til að standa í skilum gagnvart innstæðueigendum erlendis? Þ.e.a.s. munu kröfurnar hækka á næstunni þar sem verðmæti eignanna rýrna miðað við þau lán sem taka þarf til að standa í skilum? Afla þarf yfirlits yfir með hvaða hætti uppgjörum vegna útibúa og dótturfélaga í öðrum ríkjum hefur verið háttað.
Þessar upplýsingar og gögn verða að liggja fyrir áður en Alþingi tekur afstöðu til fyrirgreiðslu AGS og ábyrgðar á Icesave-reikningum og öðrum reikningum hinna gömlu einkavæddu banka í Evrópu.
Atli Gíslason, fulltrúi Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs í allsherjarnefnd
Jón Bjarnason, fulltrúi Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs í fjárlaganefnd og viðskiptanefnd
Ögmundur Jónasson, formaður þingflokks Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs"
