Tillaga um Loftslagsráð Reykjavíkurborgar
Borgarfulltrúar Vinstri grænna leggja til að borgarstjórn Reykjavíkur bregðist nú þegar við upplýsingum sem fram koma í nýrri skýrslu um loftslagsmál með því að stofna þverpólitískan starfshóp, Loftslagsráð Reykjavíkurborgar, stjórnmálamanna og embættirmanna í Reykjavík til að meta og endurskoða allar áætlanir borgarinnar í skipulags-, umhverfis- og samgöngumálum. Ráðið verði stofnað með það fyrir augum að unnt verði að hefjast nú þegar handa við að draga stórlega úr losun gróðurhúsalofttegunda í Reykjavík og bæta þannig umhverfi og vellíðan borgarbúa.
Greinargerð.
Fjórða matsskýrsla Milliríkjanefndar Sameinuðu þjóðanna um loftslagsbreytingar (The Fourth Assessment Report frá IPCC) var kynnt síðastliðinn föstudag, 2. febrúar. Niðurstöður þessarar skýrslu eru mun afdráttarlausari en það sem komið hefur fram í fyrri skýrslum og þykja byggja á traustri þekkingu og skilningi á ástandi lofthjúpsins. Skýrslan staðfestir að loftslagsbreytingar eru staðreynd og að yfirgnæfandi líkur eru á að þær séu af mannavöldum.
Síðan skýrslan varð opinber hafa stjórnmálamenn, embættismenn, vísindamenn, umhverfisverndarsamtök og margir aðrir aðilar um allan heim keppst við að lýsa því yfir að leita verði allra leiða til að draga úr þeim skaða sem megun andrúmsloftsins er talin valda. Þannig var það t.d. fyrsta frétt hjá BBC sama kvöld, að stjórnmálamenn um víða veröld væru komnir á fulla ferð að finna út hvernig ætti að bregðast við ótíðindunum. Síðan þá hafa ráðamenn langflestra ríkja stigið á stokk og sagt að nú sé tíminn útrunninn, ekki sé hægt að bíða lengur ef mögulegt eigi að vera að hægja á þróuninni eða snúa henni við. Áskoranir hafa hljómað um að nú sé kominn tími til róttækra aðgerða, að allir verði að bregðast snarlega við og bretta upp ermar því annars muni illa fara.
Ekki er hægt að segja annað en að skýrslan dragi upp dökka mynd af stöðu loftslagsmála í heiminum og framtíðarhorfum jarðarbúa. Gróðurhúsaáhrif vegna loftmengunar eru talin munu valda umtalsverði hitastigshækkun á jörðinni, eða um 1,1 ? 6,4°C um 2095 miðað við hitastig á tímabilinu 1980?1999. Líklegast verður aukningin á bilinu 2?4,5°C þar sem talan 3°C er gefin upp sem sennilegasta niðurstaðan. Nær öruggt er talið að hlýnunin verði meiri en 1,5°C og alls ekki útilokað að hún verði meiri en 4,5°. Ellefu af síðustu tólf árum eru í hópi 12 heitustu áranna síðan 1850 og magn CO2 hefur aukist um meira en þriðjung miðað við það sem það var fyrir iðnbyltingu. Þar að auki var uppsöfnun koltvíoxíðs í andrúmslofti meiri að meðaltali síðustu tíu árin (1995?2005) en nokkru sinni fyrr síðan mælingar hófust. Í framhaldi af því er nú talið nær fullsannað að hlýnun jarðar síðustu 50 árin stafi af aukningu gróðurhúsalofttegunda í andrúmslofti sem rekja megi til athafna manna. Öfgar í veðurfari, hækkun sjávarborðs, hlýnun sjávar og bráðnun jökla munu setja mark sitt á jörðina, þrengja að samfélögum manna og annarra stofna náttúrunnar, spilla búsvæðum, valda stórfelldum tilflutningi þeirra stofna sem möguleika hafa til slíks en hruns annarra. Enn fremur leynist í þróuninni óttinn um að hafstraumar muni veikjast, jafnvel svo að það geti valdið gjörbreyttum skilyrðum lífs á stórum svæðum.
Stjórnmálamenn í Reykjavík eru ábyrgir fyrir því hvernig brugðist verður við því sem fram kemur í skýrslu IPCC. Niðurstöðurnar ber að taka alvarlega, ekki síst í ljósi umsagna um skýrsluna þar sem fram kemur að hún standi á mun öruggari vísindalegum grunni en fyrri skýrslur. Þá er einnig athyglisvert að með auknum rannsóknum og þekkingu verður myndin sem upp er dregin að mörgu leyti enn dekkri en áður hefur komið fram og ekki er hægt að líta framhjá því að loftslag á norðurslóðum hlýnar mun hraðar en loftslag á öðrum svæðum jarðar. Þessu til viðbótar verður að undirstrika að sumir af þekktustu vísindamönnum á sviði loftslagsmála vilja ganga enn lengra í viðvörunum sínum og mati á hraða og umfangi breytinga af völdum mengunar lofthjúpsins. Flest bendir því til að hér sé á ferð raunveruleg vá sem þegar verður að bregðast við.
Með því að stofna Loftslagsráð Reykjavíkurborgar sýnir borgarstjórn í verki vilja sinn til að taka snarlega til hendi og gera það sem í þeirra valdi er til að bregðast við aðsteðjandi vanda. Í ráðinu sitji fulltrúi allra flokka sem fulltrúa eiga í borgarstjórn Reykjavíkur, en auk þess sviðstjórar þeirra sviða sem sérstaklega fást við umhverfismál. Þverpólitískt ráð skapar skilyrði fyrir að sem flest sjónarmið komi fram sem eykur líkur á breiðri samstöðu um niðurstöður. Aðkoma sviðsstjóra að ráðinu tryggir upplýsingaflæði og skipulega vinnu gagnvart borgarkerfinu og öðrum mikilvægum samstarfsaðilum. Ráðið leiti eftir upplýsingum hjá og samstarfi við sérfróða aðila á þessu sviði. Loftslagsráði Reykjavíkurborgar er ætlað að meta núverandi stöðu mála varðandi losun gróðurhúsalofttegunda í borginni og endurskoða áætlanir sem í gildi eru, þar með talda fjárhagsáætlun, með það fyrir augum að grípa inn í þróun mála út frá forsendum sem loftslagsskýrslan gefur. Mikilvægt er að ráðið leiti allra leiða til breytinga og taki á málum af festu og djörfung þannig að niðurstöður vinnunnar skili sér sem allra fyrst í raunhæfum og róttækum aðgerðum sem leiði til þess að umtalsverður árangur náist við takmörkun á losun gróðurhúsalofttegunda í höfuðborginni.
