Ræða Steingríms á færeyska þinginu
Hæstvirtur formaður færeyska lögþingsins, háttvirtir lögþingsmenn, kæru vinir í Færeyjum, bræður og systur.
Ég flyt ykkur kveðjur frá Alþingi Íslendinga og íslensku þjóðinni. Það er mér sérstakt ánægjuefni að vera hér í Færeyjum og ekki síst að heimsækja færeyska lögþingið sem sannarlega má kalla systurstofnun Alþingis Íslendinga.
En kannski er mitt megin verkefni hér og megin tilgangur heimsóknar minnar til Færeyja að færa ykkur þakkir, hugheilar þakkir frá íslensku þjóðinni, frá forseta, Alþingi, ríkisstjórn og þjóðinni allri fyrir þann hlýhug og þann rausnarskap sem þið hafið sýnt og íslenska þjóðin metur óendanlega mikils. Þið getið tæpast ímyndað ykkur hversu mikla gleði það vakti á Íslandi og hvernig það lýsti eins og sól í skammdegismyrkrinu þegar fréttir bárust af því að Færeyingar vildu leggja okkur lið í okkar miklu erfiðleikum og það á jafn rausnarlegan hátt eins og raun ber vitni.
Ef aðrar þjóðir í kringum okkur legðu hlutfallslega jafn mikið fram til úrlausnar efnahagsvandanum á Íslandi og færeyska lánið er í samhengi við veltu færeyska þjóðarbúsins, þá yrði aðal vandamál okkar Íslendinga að velja úr hvað af öllum þeim lánum við þyrftum að taka sem okkur þá byðust. En því miður er nú öðru að heilsa.
Færeyingar hafa með þessu sýnt að þeir eru sönn bræðraþjóð og það hefur auðvitað oft áður komið á daginn. Við sem munum orðið nokkuð langt aftur vitum hverjir brugðust fyrst og rausnarlegast við þegar eldgos braust út í Vestmannaeyjum 1973 eða þegar snjóflóð og hörmulegir atburðir gerðust á Vestfjörðum fyrir rúmum áratug síðan.
Mér finnst oft að við Íslendingar mættum vera okkur betur meðvitaðir um það hverjir eru okkar næstu nágrannar, hverjir eru okkar traustustu bandamenn og hverjir eru okkur skyldastir og hverjir reynast okkur best alltaf þegar erfiðleikar berja að dyrum hjá okkur, það er bræðraþjóðin suðaustan við okkur í Atlantshafinu, Færeyingar.
Ég get að vísu með nokkru stolti sagt að ég hef reynt að leggja mitt af mörkum til að rækta þessi tengsl og tryggja að þau væru gagnkvæm. Ég minnist þess þegar ég sem formaður Vestnorræna þingmannaráðsins stóð gegn kröfum um að veiðiheimildir Færeyingar á Íslandsmiðum yrðu skertar, þegar erfiðleikar gengu yfir í okkar sjávarútvegi og veiðiheimildir voru skornar niður. Þá heyrðust kröfur um það frá vissum íslenskum útgerðarmönnum að veiðiheimildir Færeyingar yrðu jafnvel alfarið felldar niður. Það varð sem betur fer ekki og síðan hefur, ekki bara nú heldur oft áður komið fram, hversu dýrmætt það er að eiga slíkt gott samstarf á milli okkar eins og ríkt hefur t.d. í gagnkvæmum samskiptum á sviðið sjávarútvegs.
Það er vissulega sanngjarnt að geta þess að við erum einnig þakklát fyrir það á Íslandi að eiga víðar vinum að mæta. Þannig verður að segja að Norðmenn hafa haft umtalsverða sérstöðu meðal Norðurlandaþjóðanna og reyndar allra grannríkja okkar, að vilja virkilega rétta okkur hjálparhönd nú í erfiðleikunum.
En þannig er sem sagt mál með vexti að Ísland hefur ratað í mikla erfiðleika. Þar berum við höfuðábyrgðina sjálf. Við fórum ógætilega og gleymdum okkur. Við sigldum of glannalega, þegar ég segi við þá á ég alls ekki við alla þjóðina en við verðum að bera ábyrgð á okkur sjálf og það þjónar engum tilgangi að kenna öðrum um allt sem gerst hefur. Þó er vissulega rétt að hin alþjóðlega fjármálakreppa og harkalegar svo ekki sé sagt fjandsamlegar aðgerðir Breta og jafnvel fleiri í okkar garð hafa átt sinn þátt í því mikla hruni sem orðið hefur í okkar banka- og fjármálakerfi.
Ég vil fullvissa ykkur Færeyingar um að við Íslendingar munum komast út úr erfiðleikunum. Við höfum áður séð hann svartann, við höfum áður glímt við erfiðleikatímabil, farið í gegnum þau og risið upp úr þeim rétt eins og þið hafið gert. Ísland er ekki gjaldþrota. Íslenska ríkið hefur alltaf staðið við allar sínar skuldbindingar á alþjóðavettvangi. Þeim mun sárara er að sjá þann blett sem nú er fallinn á heiður okkar og orðstí í alþjóðasamfélaginu vegna óábyrgrar hegðunar áhættusækinna fjármála- og athafnamanna og vegna þess að stjórnvöld og eftirlitsstofnanir brugðumst með því að taka ekki í taumana. Þar brugðust stjórnmálin, þar brugðust efnahags- og eftirlitsstofnanirnar og þar brugðust jafnvel fjölmiðlarnir og þjóðmálaumræðan sem varð allt of gagnrýnislaus, svaf á verðinum og sá ekki óveðursskýin sem hrönnuðust upp við sjóndeildarhringinn undanfarin ár.
Af þessum mistökum verðum við að læra og snúa af þeirri braut taumlausrar gróðahyggju og græðgi sem í alltof ríkum mæli blindaði okkur sýn og varð hin ríkjandi hugmyndafræði á litla Íslandi rétt eins og hún varð vítt og breitt um hinn vestræna heim.
En Ísland er ekki gjaldþrota og Ísland er ekki sokkið. Bankar eru fallnir og fjármálamenn hafa tapað peningum, það myndi maður gráta þurrum tárum ef ekki væri hinn mikli herkostnaður sem lendir á þjóðarbúinu og íslenskum almenningi.
En við erum lánssöm að eiga öflugt atvinnulíf og sterka innviði, við erum vel menntuð og upplýst norræn þjóð. Við erum lýðræðissamfélag sem á að geta leyst úr sínum málum á lögmætan og friðsamlegan hátt og þess vegna á ekki að þurfa að koma til upplausnar eða ofbeldis.
Nú verður það íslenski sjávarútvegurinn, íslenskur landbúnaður og matvælaiðnaður, ferðaþjónusta, útflutningsiðnaður, orkan, ljósin og hitinn sem við fáum úr orkulindunum og möguleikar okkar til nýsköpunar sem við þurfum að virkja til að hafa okkur í gegnum erfiðleikana og hefja endurreisn og uppbyggingu í landinu á nýjan leik. Það er risavaxið verkefni sem okkar bíður, en það er framkvæmanlegt og það mun takast.
Við þurfum líka að endurheimta orðstí okkar í alþjóðasamfélaginu og sýna það að við erum ábyrgt, heiðarlegt og vinnusamt fólk sem vill standa við sínar skuldbindingar. En það gerir okkur erfitt um vik í þeim efnum ef við mætum ekki skilningi og stuðningi í þeirri viðleitni okkar, ég tala nú ekki um frá þjóðum sem við höfum áður talið til vinaþjóða og við tengjumst í gegnum ýmis alþjóðleg samtök og bandalög.
Ég er sannfærður um að einmitt í ljósi aðstæðnanna og verkefnisins framundan verður dýrmætara en nokkru sinni fyrir Ísland að eiga sín tengsl og sitt samstarf á vestnorrænum og norrænum vettvangi. Það er okkur styrkur og eykur okkur kjark að skynja hlýhug eins og þann sem við eigum að mæta hér í Færeyjum.
Lífsbarátta smáþjóða er þrotlaust verkefni og ekkert sem tengist efnahagslegu og stjórnmálalegu sjálfstæði er sjálfgefið og tryggt um aldur og ævi. Að slíku þurfa menn sífellt að gæta og rækta það og varðveita.
En þá er líka hollt að minnast þess að stórþjóðirnar geta lent í sínum vandamálum og stærstu ríkjasamsteypur og blokkir geta liðast í sundur. Rómaveldi féll að lokum, Rómaveldið hið forna sem í mannkynssögunni hefur komist einna næst því að ráða nánast öllum hinum svokallaða þekkta heimi liðaðist í sundur og féll að lokum, þannig að það er ekki stærðin ein sem kaupir þér öryggi þegar betur er að gáð.
Ísland mun komast út úr erfiðleikunum og bera höfuðið hátt í samfélagi þjóðanna. Ég sagði á fjölmennum fundi í Reykjavík s.l. laugardag,þar sem einn fundarmanna sagði svo komið að hann hefði nú í fyrsta sinn skammast sín fyrir að vera Íslendingur, að ég væri stoltur af því að vera Íslendingur og ég ætlaði alltaf að vera það. Ég væri hins vegar vissulega reiður þeim mönnum og þeim öflum og þeirri stefnu sem svona hefði leikið okkur land og okkar mannorð. Úr því þurfum við að bæta og í því sambandi þurfum við ekki langt að sækja í reynslusjóði annarra. Ég get fullvissað ykkur um að erfiðleikarnir sem Færeyingar gengu í gegnum á síðasta áratug eru okkur nú ofarlega í huga og við munum reyna að læra af því hvernig þar tókst til, bæði af því sem vel heppnaðist og hinu sem tókst miður. Við munum líka hafa í huga og láta okkur verða hvatningu þann dugnað og kjark sem Færeyingar sýndu og þá staðreynd að þeir misstu ekki móðinn heldur glímdu við erfiðleikana og komumst frá þeim með fullri reisn þannig að aðdáunarvert hefur verið að sjá hversu vel hefur gengið í Færeyjum á nýjan leik nú hin síðari ár.
Hæstvirtur formaður færeyska lögþingsins, háttvirtir lögþingsmenn, kæru bræður og systur í Færeyjum.
Ég endurtek þakkir mínar og kveðjur frá íslensku þjóðinni og óska ykkur alls hins besta í ykkar lífi og starfi.
Heill og hamingja fylgi Færeyjum.
