Hvað mun Alþjóða gjaldeyrissjóðurinn leggja til?
Sverrir Jakobsson sagnfræðingur veitti vg.is góðfúslegt leyfi til að birta bloggfærslu sína um Alþjóða Gjaldeyrissjóðinn:
Maður heyrir það á mörgum sem vilja gefa Alþjóðagjaldeyrissjóðnum tækifæri að hugmyndir hans til að taka á vanda Íslands muni verða nánast óskrifað blað. Það er þó ekki alveg rétt því að sjóðurinn er nýbúinn að gefa ítarlega skýrslu um ástand efnahagsmála á Íslandi og þar koma tillögur hans skýrt fram:
1. Vaxtastigi verði áfram haldið háu.
„Given prevailing inflationary pressures and external risks, the central bank should continue to pursue its tight policy stance to return inflation to target and shore up confidence in the króna.“
2. Íbúðalánasjóður verði einkavæddur að hluta til - sem er lykilatriði að mati sjóðsins.
„Promptly acting on the pledge to reform the publicly-owned HFF is crucial to increase the effectiveness of monetary policy.“
3. Niðurskurður ríkisútgjalda.
„To achieve a more balanced macroeconomic policy mix, the central and local governments will need to slow the planned sharp acceleration in public investment and resist pressures to boost spending, including on the wage bill and social benefits. Any further fiscal relaxation would only undermine the government’s stated commitment to fiscal prudence and the effectiveness of monetary policy, risking higher inflation and further króna depreciation.“
Ekki er nokkur ástæða til að ætla að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn veiti ríkjum lánafyrirgreiðslu nema þau fylgi þessari stefnu, a.m.k. í meginatriðum.
Í skýrslunni fá Seðlabankinn og Fjármálaeftirlitið raunar hól fyrir eftirlit með bankakerfinu:
„Supervisory powers and resources have been significantly boosted. The formal frameworks for coordination between domestic agencies and across the Nordic region have been established and tested. The task force on liquidity management, established in the fall 2007, has advanced its work on high-frequency monitoring and modeling.“
Ekkert af þeim aðgerðum sem IMF mun leggja til á Íslandi, eins og hann gerir alls staðar, finnst mér vænleg til þess að draga úr kreppu á Íslandi; í raun ættu stjórnmálamenn einkum að taka mið af ráðum IMF með neikvæðum formerkjum, þ.e. gera alltaf hið gagnstæða við það sem sjóðurinn leggur til.
Stjórnmálamenn sem byggja á ólýðræðislegri hugmyndafræði telja sig stundum hafa hag af því að útskýra fyrir fólki að valkostirnir séu ekki skýrir og í raun sé það tæknilegt úrlausnarefni fyrir útvalda að eiga við stofnanir eins og IMF. Þannig er látið í veðri vaka að við getum ekki gert okkur neinar væntingar til þess hvað pakki frá sjóðnum muni innihalda.
Í raun er þetta gert til að kæfa lýðræðislega umræðu, alveg eins og gagnrýni á einkabankana var þögguð niður. Þannig hefur samfélögum um víða veröld verið bylt á einni nóttu án nokkurs lýðræðislegs samráðs vegna þess að í raun var einungis verið að hlíta ráðum hæfra sérfræðinga; hagfræðinga eins og Jeffrey Sachs. Þetta er kjarni stórslysakapítalismans.
Þeir sem standa fyrir þess konar valdaráni eru ekki endilega forpokaðir hægrimenn. Í Bólivíu var það t.d. ríkisstjórn miðju- og jafnaðarmanna sem hafði komist til valda á grundvelli allt annarrar stefnu en hún fylgdi síðan. Þeir treystu því að ítök sín meðal verkalýðshreyfingarinnar og vinstrisinnaðra stjórnmálaflokka myndu lama mótstöðuafl gagnvart tillögum IMF. Þannig voru örlög Bólivíu ráðin í tæpa tvo áratugi; áður en almenningur fékk endanlega nóg af þessari pólitík og kaus núverandi ríkisstjórn til valda.
