Klimapolitik: Som at gå på vulkaner! - Málþing Vinstrigræna flokkahópsins á Norðurlöndunum um loftslagsmál
Mánudaginn 22. september stóðu Vinstri græn fyrir norrænu málþingi um loftslagsmál í Norræna húsinu. Þetta var gert í samstarfi við vinstrisósíalíska græna hópinn innan Norðurlandaráðs en í dag hefjast einmitt nefndardagar ráðsins hér í Reykjavík. Fyrir málþingið höfðu fulltrúar systurflokka Vinstri grænna í Norðurlandaráði heimsótt Hitaveitu Suðurnesja og Hellisheiðavirkjun. Árni Þór Sigurðsson, þingmaður VG, stjórnaði málþinginu. Hér á eftir fara örstuttir útdrættir af erindunum á málþinginu.
Ómar Ragnarsson – „jordvarme i islandsk natur“
Eins og heitið gefur til kynna fjallaði erindi Ómars um jarðhita í íslenskri náttúru. Ómar sýndi myndband sem hann hafði tekið saman um stöðu náttúruverndar og stóriðjuuppbyggingu á Íslandi og fjallaði um möguleika á að nota náttúruvernd í þágu íslenskrar ferðaþjónustu. Þá fór hann yfir „dauðalistann“ sem hann kallaði svo, sem á eru fljót og fossar sem áætlað er að virkja í þágu stóriðjuuppbyggingar.
María Hildur Maack (Isl. nýorka) – „Översikt om det islanske energisystem og hydrogen försög“
María fjallaði um tilraunir hér á landi með vetni sem orkugjafa. Einungis fiskiflotinn og samgöngur notast við olíu sem orkugjafa, svo ef hægt væri að skipta þessari orkunotkun ut fyrir sjálfbæra orkugjafa hérlendis værum við ekki aðeins sjálfbær i orkunotkun heldur líka sjálfstæð gagnvart orkuverði annars staðar í heiminum. Íslensk nýorka hefur sett fram áætlun um þetta í þremur skrefum, og hefur hlotið styrk frá Evrópusambandinu til að útfæra það nánar. María kynnti m.a. niðurstöður skoðanakönnunar þar sem fram kom að 40% aðspurðra væri tilbúinn að borga 10-20% meira fyrir vetni en fyrir bensín. En hún minnti á að með verðhækkunum undanfarið væri nú hægt að selja vetni á svipuðu verði og bensín. María lagði áherslu á að horfa ekki endilega alltaf á stærstu lausnirnar í orkumálum, heldur líta í eigin barm og athuga hvort hægt væri að nýta orku sem er til staðar í nærumhverfinu.
Halldór Ármannsson – „Geothermal energi – hvordan jordvarme-kraftværk påværker miliøet“
Halldór fór yfir umhverfisáhrif jarðhitavirkjana. Þau geta falist í ýmsu, ekki bara yfirborðsröskun heldur geta þau líka lækkað vatnsyfirborð, hitastig getur breyst, ýmis efni geta mengað ósnortin svæðis og svo framvegis. Hvað yfirborðsröskun varðar hafa jarðhitavirkjanir ýmsa kosti samanborið við jarðefnaeldsneytis- og vatnsaflsvirkjanir, til dæmis ná jarðhitavirkjanir yfir mun minna svæði (allt að 40 sinnum minna en vatnsaflsvirkjanir). Vatnstaka getur hins vegar haft mjög neikvæð umhverfisáhrif, til dæmis að vatnsyfirborð í grunnvatni lækkar. Í Nýja Sjálandi mátu menn það til dæmis svo að vatnstaka hefði mjög slæm áhrif á ferðamennsku, og því var hún minnkuð mjög í framhaldinu þar til ferðamennska náði sér aftur á strik. Þá getur hljóðmengun af völdum jarðhitavirkjana verið mjög mikil, og farið talsvert yfir sársaukamörk hjá mönnum. Efnamengun í umhverfinu getur líka valdið vandræðum, sérstaklega þegar ekki hefur tekið að skilja gufu og vatn (í vökvaformi) hvort frá öðru. Helsta loftmengunin af völdum kemur frá koltvísýringi og brennisteinsvetni, sem getur verið hættulegt mönnum í miklu magni. Halldór telur að í heild sinni sé jarðhiti þó tiltölulega hreinn orkugjafi, sem getur minnkað útblástur gróðurhúsalofttegunda umtalsvert ef það kemur í stað jarðefnaeldsneyta.
Árni Finnsson – „Kampen for naturvern i Island og globalt“
Náttúrvernd er nýlegra fyrirbæri á Íslandi en á hinum Norðurlöndunum. Árni minnti á að ríkið niðurgreiði í raun virkjanir með ríkisábyrgð sinni því það þýðir bæði að íslenskir skattborgarar myndu þurfa að greiða fyrir mistök eða óhöpp sem upp gætu komið, auk þess sem það eykur skuldabyrði landsins og vinnur þannig að veikingu gjaldmiðilsins með óbeinum hætti. Samkvæmt nýjustu rannsóknum gæti hægt á flæði golfstraumsins, og þar með myndi loftslag landsins kólna. Þetta er eitt af þeim áhyggjuefnum sem fylgja loftslagsbreytingum. Auk þess hefur verið bent á að loftslagsbreytingar geta haft áhrif á bæði sjávarlíf og fuglalíf hérlendis.
Árni gagnrýndi hvað það tæki langan tíma að búa til áætlun í loftslagsmálum og vinna að minni losun loftslagsmála. Hann gagnrýndi líka hugmyndir um að við gætum aukið losun gróðurhúsalofttegunda hérlendis til að minnka hana annars staðar, því ef við sem erum rík og höfum tæknina til að takast á við vandann getum við ekki gert kröfur til að önnur lönd gerðu það. Við ættum frekar að ganga fram með góðu fordæmi, í stað þess að sækjast eftir undanþágu í loftslagsmálum. Einnig gagnrýndi hann hugmyndir um að leita að olíu, enda myndi það auka enn losun gróðurhúsalofttegunda (án þess þó að sú losun yrði minni hér á landi en annars staðar í heiminum).
