Baráttan við hnattræna fátækt
„Friður og hagvöxtur er forsenda þess að unnt sé að vinna bug á hinni hnattrænu fátækt.“ Þetta sagði Erik Solheim, umhverfis- og þróunarmálaráðherra Noregs á ráðstefnu SV, systurflokks Vinstri grænna í Noregi nú um helgina. Solheim gerði grein fyrir stefnu norsku ríkisstjórnarinnar í málefnum þróunarsamvinnu og í baráttunni gegn hnattrænni fátækt.
Það er markmið að vinna bug á fátækt með markvissri þróunaraðstoð með áherslu á hraðan hagvöxt og atvinnu fyrir sem flesta. Engum blöðum er um það að fletta að eigi þróunarlöndin að geta unnið sig út úr sárri fátækt alls almennings verða þau að búa við öryggi og almennan stöðugan hagvöxt og tryggja að afraksturinn verði eftir í viðkomandi landi til uppbyggingar innviða samfélagsins. Um leið þarf að leggja áherslu á að tengja saman umhverfismálin við efnahags- og atvinnumálin. Það má ekki gleyma því að Afríka ber nánast enga ábyrgð á þeirri losun gróðurhúsalofttegunda sem er að valda hinum miklum loftslagsbreytingum sem við mætum, en samtímis er Afríka sá heimshluti sem verður fyrir hvað mestum áhrifum af loftslagsbreytingum. Þess vegna verða þróuð ríki að taka á sig kostnaðinn sem þessu fylgir.
Norðmenn hafa lagt sérstaka áherslu á menntun og málefni kvenna í þróunaraðstoð sinni. Flestir þeir sem starfa að þróunarsamvinnumálum eru sammála um að einmitt með því að beina aðstoð að þessum málasviðum náist hvað bestur árangur. Enn er þó víða glímt við spillingu þar sem ráðamenn koma verulegum fjárhæðum undan til eigin nota og er ljóst að á því sviði bíður mikið verkefni.
Á málþinginu kom fram sterk gagnrýni á þá stefnu sem gerir þróunarlöndum ókleift að selja afurðir sínar til útlanda og skapa þannig gjaldeyristekjur og lögð áhersla á mikilvægi þess að tekist yrði á við þessa stöðu. Þá var bent á að breyttar neysluvenjur, m.a. í Kína og á Indlandi, hefðu mikil áhrif, ekki síst á matvælaframleiðsluna í heiminum.
Krafan um einkavæðingu er eitt af því sem hefur verið afar umdeilt í tengslum við þróunaraðstoð, en slíka kröfu hafa alþjóðastofnanir, s.s. Alþjóðabankinn, oft sett sem skilyrði fyrir aðstoðinni. Norsk stjórnvöld hafa nú sagt þessari kröfu stríð á hendur og gefa þau skýru skilaboð að aðstoð af þeirra hálfu fari ekki til verkefna þar sem markaðs- og einkavæðing er skilyrði. Þetta er gríðarlega mikilvægt skref af hálfu norsku ríkisstjórnarinnar. Krafa alþjóðastofnana og margra ríkja um einkavæðingu hefur sums staðar reynst afar dýrkeypt. Dæmi um þetta er verkefni á vegum Alþjóðabankans í Kabúl í Afganistan þar sem einkavæðing vatnsauðlindanna er skilyrði aðstoðar. Norðmenn hafa dregið sig út úr þessu verkefni og þannig undirstrikað andstöðu sína við einkavæðingarstefnuna enda er hún andstæð hagsmunum alls almennings.
