Stefnuyfirlýsing Ungra vinstri grænna samþykkt um helgina
Á nýafstöðnum landsfundi Ungra vinstri grænna var samþykkt stefnuyfirlýsing samtakanna. Hún er svohljóðandi:
Völdin til fólksins
Lýðræði grundvallast á að allir hafi jöfn tækifæri til að hafa áhrif á ákvarðanatöku og álit allra hafi jafn mikið vægi. Lýðræði snýst ekki eingöngu um að framkvæma vilja meirihlutans heldur líka að koma í veg fyrir að minnhlutinn sé kúgaður.
Ung vinstri-græn telja það ekki nægjanlegt að virkja lýðræði á fjögurra ára fresti. Við viljum auka aðgengi almennings að stefnumótun og ákvarðanatöku. Til að svo megi vera þurfa vinnubrögð stjórnvalda að vera fagleg og gagnsæ. Ung vinstri-græn vilja að almenningur hafi rétt til að kalla til þjóðaratkvæðagreiðslu að uppfylltum ákveðnum skilyrðum, sömuleiðis ákveðið hlutfall þingmanna.
Tjáningarfrelsið er einn af hornsteinum lýðræðisins og felur í sér að fólk hefur rétt á því að láta í ljós skoðanir sínar, hverjar sem þær eru, á þann hátt sem það kýs.
Ung vinstri-græn telja það grundvallarmannréttindi að allir hafi jafnan rétt á því að lifa með reisn alla ævi án tillits til kynferðis, kynhneigðar, trúarbragða, litarháttar, uppruna eða annarra félagslegra þátta. Það er sömuleiðis skýlaus krafa að hver og einn hafi rétt til að velja sér lífsförunaut án þess að þurfa að óttast einangrun, kúgun eða mismunun.
Samfélagið á ekki að búa til fötlun með því að leggja hindranir í veg fólks með ólíkar þarfir. Ung vinstri-græn viðurkenna fjölbreytileika í samfélaginu og vilja ekki steypa alla í sama mót. Það eru engin frávik til nema samfélagið búi til aðstæður þar sem fólk upplifir sig sem frávik. Fyrirtæki, stofnanir og þjónustustaðir eiga undantekningarlaust að vera með aðgengi fyrir fólk með fötlun. Sömuleiðis gera Ung vinstri-græn kröfu um að táknmál verði viðurkennt sem fyrsta mál heyrnarlausra, heyrnarskertra og daufblindra í lögum.
Ung vinstri-græn gera kröfu um raunverulegt trúfrelsi á Íslandi. Til að slíkt geti orðið er nauðsynlegt að aðskilja ríki og kirkju hið fyrsta með stjórnarskrárbreytingu. Ung vinstri-græn hafna því að trúboð í opinberum stofnunum fái að viðgangast. Ríkisvald sem tekur ein trúarbrögð fram yfir önnur getur ekki starfað af hlutlægni.
Heimilisleysi á ekki að viðgangast í jafnréttisþjóðfélagi. Það eru grundvallarmannréttindi að fólk hafi þak yfir höfuðið, geti fætt sig og klætt. Það á ekki að þurfa að treysta á að sjálboðasamtök eða trúfélög veiti þjónustu og aðstoð við heimilislausa. Hið opinbera skal tryggja slíka þjónustu.
Kvenfrelsií raun
Ung vinstri-græn vilja kvenfrelsi og leggja áherslu á að kynjasjónarmið verði höfð til hliðsjónar við mótun opinberrar stefnu og allar aðgerðir hins opinbera.
Ung vinstri-græn mótmæla launaleynd og vilja að Jafnréttisstofu séu veittar heimildir til að krefja stofnanir og fyrirtæki um gögn sem sanna að fólki sé ekki mismunað eftir kyni hvað varðar launakjör. Konur og karlar eiga að vera með sömu laun fyrir sömu vinnu. Kapítalismi, nýfrjálshyggja og aukin samkeppni skila ekki því takmarki. Annarra og róttækari aðgerða er þörf.
Staðalímyndir sem fela í sér flokkun í kven- og karlhlutverk eru óþolandi og skaðlegar. Til að sporna við staðalímyndum og klámvæðingu leggja Ung vinstri-græn áherslu á aukna fræðslu meðal grunn- og framhaldsskólanema um samskipti kynjanna, kynfrelsi og kynlíf.
Ung vinstri-græn vilja að kaup á vændi séu gerð refsiverð og leggjast gegn starfsemi nektardansstaða og annarri starfsemi þar sem verslað er með líkama fólks, sama hvað nafni þeir kalla sig.
Ung vinstri-græn vilja að hægt verði að flytja grunaða ofbeldismenn af heimili sínu vegna gruns um heimilisofbeldi.. Ung vinstri-græn vilja jafnframt tryggja réttarstöðu fórnarlamba kynbundins ofbeldis og veita fórnarlömbunum aukna hjálp og aukinn stuðning.
Ung vinstri-græn leggja áherslu á eflingu samfélagslegrar þjónustu og vilja öflugt velferðarkerfi fyrir alla. Við gerum kröfu um sanngjarnara og aðgengilegra almannatryggingakerfi. Meginstoðir velferðarkerfisins eiga að vera á ábyrgð samfélagsins og því heyra beint undir ríki og sveitarfélög. Ung vinstri-græn hafna því einkarekstri í heilbrigðiskerfinu.
Bæta verður kaup og kjör þeirra stétta sem starfa við heilbrigðisþjónustu, kennslu og ummönnun. Núverandi kaup og kjör þessara stétta eru í engu samræmi við mikilvægi þeirra fyrir samfélagið og vinnuna sem þær inna af hendi.
Ung vinstri-græn vilja að sérfræðiþjónusta í heilbrigðiskerfinu sé hluti af grunnheilsugæslunni og því aðgengileg öllum óháð efnahag eða stöðu að öðru leyti. Slík þjónusta á ekki að vera forréttindi hinna efnuðu.
Ung vinstri-græn leggja mikla áherslu á rétt barna til að umgangast foreldra sína og vilja bæta fæðingarorlofskerfið. Tryggja þarf sveigjanleika í fæðingarorlofinu svo að börn einstæðra foreldra fái notið samvistar við foreldri sitt til jafns við önnur börn. Þessi réttur á þó að vera bundin ströngum skilyrðum til að koma í veg fyrir misnotkun. Nauðsynlegt er að hækka fæðingarstyrki. Við gerum jafnframt kröfu til þess að fæðingarorlof verði lengt í 12 mánuði hið fyrsta og síðar í 18 mánuði.
Nauðsynlegt er að bæta réttindi þeirra sem ekki eru launþegar, líkt og námsmenn, til að njóta sambærilegra réttinda og aðrir t.d. hvað varðar sjúkradagpeninga.
Afar brýnt er að bæta þjónustu við aldraða og öryrkja. Það er ólíðandi fólkið sem lagði grunninn að og byggði upp það samfélag sem við njótum nú ávaxtanna af sé látið mæta afgangi. Sömuleiðis er það óverjandi að í einu ríkasta landi heims geti öryrkjar ekki búið við mannsæmandi kjör og verið þátttakendur í eigin samfélagi.
Ung vinstri-græn vilja afnema tekjutengingu lífeyrisgreiðslna við maka, hraða uppbyggingu hjúkrunarrýma fyrir aldraða á vegum hins opinbera og tryggja að lífeyrisgreiðslur séu í takt við verðlagsþróun í samfélaginu.
Jafnrétti og valfrelsi í námi
Það er réttur hvers einstaklings að tjá sig og setja fram sínar hugsanir. Til þess að svo megi verða er nauðsynlegt að hver einstaklingur geti stundað það nám sem hæfileikar, geta og áhugi segja til um óháð efhag, öllum félagslegum þáttum eða stöðu að öðru leyti. Ung vinstri-græn líta á gjaldfrjálsa menntun sem jafnréttis- og mannréttindamál. Menntun er mannréttindi, ekki forréttindi. Þess vegna hafna Ung vinstri-græn einkavæðingu í menntakerfinu.
Ung vinstri-græn gera kröfu um jafnan rétt til náms, hvort sem um er að ræða leikskóla, grunnskóla, framhaldsskóla, iðnskóla, háskóla, tónlistar- eða tómstundanám. Ung vinstri-græn hafna því alfarið hugmyndum um skólagjöld á hvaða skólastigi sem er. Tryggja þarf rétt allra til náms óháð búsetu. Grunnskólar skulu sjá nemendum fyrir að minnsta kosti einni heitri máltíð á dag þeim að kostnaðarlausu. Nemendur framhalds- og háskóla skulu eiga rétt á hádegishléi á hverjum skóladegi. Ung vinstri-græn vilja tryggja rétt nemenda í framhalds- og háskólum til veikindadaga. Ennfremur vilja Ung vinstri-græn að framhaldsskóla- og iðnnemar fái styrki til bóka- og efniskaupa. Laun þeirra sem starfa við kennslu oguppfræðslu verða að hækka nú þegar til að tryggja að menntað fólk fáist áfram til starfa.
Ung vinstri-græn vilja auka valfrelsi í námi. Því viljum við afnema samræmd próf í núverandi mynd og endurskoða aðalnámskrá með það að markmiði að einfalda hana og auka faglegt svigrúm innan skólakerfisins. Við höfnum skerðingu náms til stúdentspróf en fögnum endurskoðun á skólakerfinu í heild sinni.
Ung vinstri-græn vilja aukið og virkt gæðamat í menntamálum. Gera þarf ýtrustu kröfur, byggðar á alþjóðlegum samanburði, til háskólannna í landinu og framkvæma reglulega gæðamat á þeim. Uppfylli einhver háskóli ekki þær kröfur sem gerðar eru til hans skal honum veittur ákveðinn frestur til þess að bæta úr því eða sæta ella viðurlögum.
Opið og frjálst samfélag
Brýnt er að styðja mun betur við þá innflytjendur sem koma hingað til lands. Lykillinn að þátttöku í íslensku samfélagi er íslenskt tungumál og að innflytjendur þekki réttindi sín og skyldur. Tryggja verður nægt framboð á þýðingum og túlkum en einnig er nauðsynlegt að tryggja aðgengi innflytjenda að íslenskukennslu. Íslennskukennsla á að vera innflytjendum að kostnaðarlausu..
Sömuleiðis er mikilvægt að gera innflytjendum kleift að varðveita eigin menningu, hefðir og tungumál. Því þarf að stórbæta tungumálakennslu í skólum landsins. Sem flestum innflytjendum á að vera gert kleift að útskrifast með stúdentspróf með eigið móðurmál sem fyrsta mál.
Brýnt er að nýta þá þekkingu og menntun sem fólk kemur með hingað til lands. Því er nauðsynlegt að auka tækifæri einstaklinga til að fá nám sitt metið að verðleikum hér á landi.
Ung vinstri-græn telja það forgangsatriði að atvinnuleyfi verði færð í hendur innflytjenda sjálfra, úr höndum vinnuveitenda.
Það á að ræða um og koma fram við innflytjendur sem manneskjur – ekki sem væntanleg vandamál eða tímabundna innspýtingu í efnahagslífið þegar okkur hentar. Helstu ástæður þess að innflytjendur fái að koma hingað ættu ekki að vera efnahagslegar heldur siðferðislegar.
Friðsöm og sjálfstæð utanríkisstefna
Vopnaður friður er þversögn. Ung vinstri-græn vilja að Ísland móti sér sjálfstæða utanríkisstefnu sem byggist á félagslegri alþjóðahyggju, hlutleysi og friðarstefnu.
Ísland á að vera í fararbroddi á sviði mannúðarmála og aðstoðar við fátæk ríki og því einbeita sér að verkefnum sem ekki fylgir herafli eða hermenn. Íslensk leyniþjónusta og friðargæsla sem samanstendur af mönnum með drápstól er ekki forsvaranleg. Það er Íslandi til háborinnar skammar að hafa ekki enn uppfyllt þau markmið sem Ísland undirgekkst á Allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna árið 1970 um að verja að minsta kosti 0,7% af vergri þjóðarframleiðslu til aðstoðar við fátæk ríki. Úr þessu skal bæta tafarlaust. Ung vinstri-græn krefjast þess að íslensk stjórnvöld sýni ábyrgð og taki við pólitískum flóttamönnum í stað þess að vísa þeim ætíð úr landi.
Ísland á ekki heima í hernaðarbandalagi og skal því segja sig úr NATO tafarlaust og vera herlaust land um ókomna tíð. Íslensk loft- og landhelgi á ennfremur að vera friðlýst undan kjarnorku- og efnavopnum af öllu tagi.
Sjálfstæð utanríkisstefna byggist á og beinlínist hvetur til samvinnu við önnur ríki. Ung vinstri-græn vilja sérstaklega hvetja til aukinnar samvinnu við Norðurlöndin, sérstaklega í því sem lýtur að utanríkisþjónustu og rekstri sendiráða erlendis. Sömuleiðis vilja Ung vinstri-græn aukin viðskiptatengsl við fátæk ríki. Ung vinstri-græn skora á íslensk stjórnvöld að viðurkenna sjálfstæði Palestínu og landamærin frá 1967.
Evrópusambandið byggist á einangrun Evrópu og tollamúrum gagnvart fátækum löndum. Ung vinstri-græn telja eðli Evrópusambandsins ekki fara saman við félagslega alþjóðahyggju. Ísland á fremur að fella einhliða niður tolla á vörur fátækra ríkja í stað þess að herða þá tollamúra sem nú þegar eru til staðar gagnvart þeim, sem innganga í Evrópusambandið hefur óhjákvæmilega í för með sér. Við teljum jafnframt að hagsmunum Íslands sé betur komið utan sambandsins að flestu öðru leyti.
Ung vinstri-græn telja stefnu Alþjóðabankans, Alþjóðaviðskiptastofnun og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins beinlínis fjandsamlega fátækum ríkjum og stuðla að óréttlæti á hnattrænum mælikvarða. Ung vinstri-græn viðurkenna ekki forræði hinna svokölluðu G8 ríkja yfir örlögum heimsins. Íslenskir ráðamenn ættu að nýta hvert tækifæri til að koma þessum skoðunum á framfæri og bæta starfsemi og starfshætti þessara stofnana.
Alþjóðavæðingin á fyrst og fremst að þjóna fólki en ekki fjármagni. Það á ekki að líðast að alþjóðleg fyrirtæki notfæri sér bága stöðu ríkja og fólks í heiminum í þágu eigin gróðahagsmuna. Ung vinstri-græn skora á íslensk fyrirtæki í útrás að sýna samfélagslega ábyrgð og virða mannréttindi, borga vel og byggja upp það samfélag sem þau starfa innan.
Samfélag í sátt við umhverfi og náttúru
Forsenda náttúruverndar er hugarfarsbreyting almennings. Íslendingar verða að vakna til vitundar um áhrif lífsvenja sinna á náttúru og umhverfi. Til að sú vitundarvakning geti átt sér stað er nauðsynlegt að stórauka fræðslu um bæði siðfræðilega og vistfræðilega þætti náttúru og umhverfismála. Draga þarf úr neyslu, nota vörur betur og endurnýta. Fræðslu um þessi málefni þarf að hefja strax í leik og grunnskóla þar sem kenna á börnum að bera virðingu fyrir umhverfi sínu.
Það er þó ekki nóg að almenningur axli ábyrgð á náttúrunni. Stjórnmálamenn og stjórnendur fyrirtækja þurfa að gera það líka. Að mati Ungra vinstri-grænna er það lágmarkskrafa að fyrirtæki hins opinbera setji sér umhverfisstefnu og framfylgi henni. Hið opinbera getur einnig stuðlað að minni notkun pappírs með aukinni rafvæðingu og geymslu skjala á rafrænan máta en lágmarksskyldan á þó að vera sú að opinberar stofnanir endurvinni pappír og flokki sorp.
Stjórnmálamenn verða að hafa í huga áhrif fyrirtækjareksturs á náttúruna, setja fyrirtækjum staðla og tryggja öflugt eftirlit. Ung vinstri-græn leggja til að eftirlit með fyrirtækjum verði eflt til muna og komið verði á fót Umhverfiseftirliti með svipuðu sniði og Samkeppniseftirlit og Gæðaeftirlit. Umhverfisvæn fyrirtæki skulu fá umhverfisvottun frá Umhverfiseftirliti og umbun fyrir vottunina í formi lægri skatta eða gjalda.
Verndun landsvæða þarf að vera til frambúðar. Íslensk náttúra er einstök og okkur ber að vernda hana. Ung vinstri-græn vilja stækka núverandi þjóðgarða og fjölga þeim. Mikilvægt er að hefta uppblástur og styðja við landgræðslu. Þá skal landvarsla einnig efld til þess að mæta sívaxandi umgengni um landið.
Ung vinstri-græn leggja mikla áherslu á alþjóðlega umhverfisstefnu og telja að Ísland eigi að leiða slíkt starf með góðu fordæmi. Ísland á ekki nýta sams konar undanþágur og þróunarríki fá í Kyoto bókuninni til að fá að menga meira. Ísland á að vera í fararbroddi í loftslagsmálum.
Almenningssamgöngur eru umhverfismál. Ung vinstri-græn vilja stórbæta almenningssamgöngur og gera þær að raunverulegum valkosti. Ung vinstri-græn vilja sömuleiðis stórauka fjárframlög til orkurannsókna og styðja rannsóknir sem miða að því að draga úr notkun og þar með innflutningi jarðefnaeldsneytis. Ísland á í framtíðinni að vera sjálfbært í orkumálum.
Jöfn tækifæri um land allt
Ung vinstri-græn vilja byggðastefnu sem byggist á jöfnum tækifærum til náms, atvinnuþáttöku, menningarlífs og þjónustu. Öllum á að vera kleift að byggja upp atvinnu- og menningarlíf í anda fjölbreytileika. Nauðsynlegt er að allir sitji við sama borð hvað varðar aðgang að lánsfé.
Mjög mikilvægt er að ríkið axli ábyrgð sína og hefji þegar uppbyggingu og endurbætur í samgöngumálum. Tryggja þarf öruggar samgöngur um allt land auk þess að koma aftur á strandsiglingum þannig að hægt sé að tryggja örugga og hagkvæma flutninga. Ung vinstri-græn vilja að grunnnet fjarskipta og orkudreifingarkerfisins sé í eigu þjóðarinnar og sama verðskrá gildi fyrir alla landsmenn. Það er skýlaus krafa að öllum landsmönnum verði tryggður aðgangur að háhraða internetþjónustu og að kostnaður á vörum og þjónustu sé ekki meiri í dreifbýli en þéttbýli. Góð fjarskipti og samgöngur eru grundvöllur þess að byggð þrífist um allt land.
Huga verður að tengslum samfélags og atvinnulífs í öllum málaflokkum og gera fólki mögulegt að vinna og hlúa um leið að fjölskyldu sinni með fjölskylduvænu starfsumhverfi og sveigjanlegum vinnutíma. Ung vinstri-græn vilja stytta vinnuvikuna.
Mikilvægt er að fólk sé upplýst um réttindi sín á vinnumarkaði og njóti aðstoðar við að leita réttar síns ef á þeim er brotið. Nauðsynlegt er að styðja við bakið á verkalýðshreyfingum og stéttarfélögum. Afnema skal launaleynd til að bæta samningsstöðu launafólks, freista þess að koma í veg fyrir mismunun og vinna gegn óútskýranlegum launamuni.
Efnahagslíf á að þróast á forsendum sjálfbærrar þróunnar. Ung vinstri-græn vilja leggja áherslu á fjölbreytt atvinnulíf, nýsköpun og almennt hugvit. Við leggjum enn fremur ríka áherslu á að atvinnuuppbygging um land allt sé fjölbreytt og ekki á kostnað stöðugleika í efnahagskerfinu eða umhverfis okkar. Um land allt á að leggja áherslu á að atvinnulíf sé fjölbreytt.
Menningartengd ferðaþjónusta er vannýtt auðlind. Íslenska ríkið þarf að styðja við ferðaþjónustu og hjálpa til við að markaðssetja ferðamannalandið Ísland á erlendum vettvangi. Ung vinstri-græn vilja ennfremur efla landbúnað á Íslandi og benda á ónýtt tækifæri í upprunamerkingu íslenskra matvæla og hagkvæmni þess í umhverfislegu tilliti að á Íslandi sé öflugur landbúnaður. Ung vinstri-græn telja að veita þurfi bændum aukið svigrúm til að markaðssetja sig og framleiðslu sína.
Ung vinstri-græn telja mikla þörf á að stórefla rannsóknastarf í íslenskum sjávarútvegi. Það er grundvallaratriði að tryggja sameign þjóðarinnar á náttúruauðlindum og endurskoða kvótakerfið frá grunni, sérstaklega með tilliti til smærri byggðarlaga sem byggja afkomu sína að mestu leyti á sjávarútvegi og smábátaútgerð. Nauðsynlegt er að veiðar okkar séu sjálfbærar og að ekki sé gengið á sameiginlegar auðlindir þjóðarinnar.